Trang chủ 60 Năm chiến thắng Điện Biên Phủ Điện Biên Phủ dưới con mắt người Pháp

Điện Biên Phủ dưới con mắt người Pháp

Tháng mười một 1953

Thứ tư ngày 4 tháng 11

7

Trích từ tổng số phiếu do Ban tham mưu các lực lượng trên bộ ở Bắc Việt Nam (F.T.N.V.)[1] lập ngày 4 tháng 11 năm 1953 theo yêu cầu của tướng Cogny để tập hợp tất cả những ý kiến chống lại việc chiếm đóng Điện Biên Phủ nhằm chuẩn bị thảo luận với tướng Navarre (ngày 17 tháng 11).

          Tham mưu trưởng: Đại tá Bastiani

          Tham mưu phó phụ trách hành quân: Trung tá Denef

          Trưởng phòng Nhì: Thiếu tá Levain

          Trưởng phòng Ba: Thiếu tá Spangenberger

          Tham mưu phó phụ trách hậu cần: Trung tá Multrier.

GR/NCM Tham mưu trưởng các lực lượng trên bộ Bắc Việt Nam

Đại tá Bastiani

Phiếu Điện Biên Phủ

Sáng nay, chúng tôi đã nghiên cứu cẩn thận chỉ thị đặc biệt của Đại tướng Tổng tư lệnh về vấn đề chiếm Điện Biên Phủ cùng với các trung tá Denef và Multrier, các thiếu tá Levain, Fournier và Spangenberger.

Chúng tôi đều nhất trí với những kết luận trong phiếu đính kèm, đây sẽ có thể là câu trả lời cho Đại tướng Tổng tư lệnh, nếu trung tướng tư lệnh các lực lượng trên bộ Bắc Việt Nam cũng đồng quan điểm với chúng ta.

Theo tôi:

I. Tôi không tin việc chiếm đóng Điện Biên Phủ sẽ ngăn được Lai Châu khỏi sụp đổ, nếu quân Việt Nam quả có ý định thanh toán Z.O.N.A. (Zone d’Opération du nord-ouest, vùng tác chiến Tây Bắc).

II. Mặt khác, vì Ban Tham mưu Đông Dương của các lực lượng trên bộ (E.M.I.F.T. chỉ Ban Tham mưu của Navarre) hoàn toàn chấp nhận khả năng rút bỏ Lai Châu, tôi chỉ có thể xem việc chiếm đóng Điện Biên Phủ là biện pháp chuẩn bị để bảo vệ Lào mà hiện nay không có gì đang đe dọa Lào cả.

E.M.I.F.T. có vẻ cho rằng Điện Biên Phủ ngăn chặn hướng đi Luông Phabăng và không cho Việt Minh sử dụng lúa gạo địa phương.

Thế nhưng, trong xứ này, người ta không thể ngăn chặn một hướng đi. Đó là một khái niệm châu Âu không có giá trị gì ở đây cả.

Quân Việt qua lọt mọi ngả. Ta đã thấy rõ điều này ở châu thổ.

Gạo thừa ở Điện Biên Phủ chỉ nuôi được một đại đoàn trong ba tháng. Do đó nó chỉ có thể cung cấp một phần lương thực cho một chiến dịch ở Lào.

III. Tôi tin chắc là, dù muốn hay không, Điện Biên Phủ cũng sẽ trở thành Một vực thẳm ngốn quân, không thể tỏa rộng phạm vi ảnh hưởng, ngay khi nó bị chỉ một trung đoàn Việt Minh cầm chân (ví dụ: Nà Sản).

Trong lúc ngày càng hiện rõ nguy cơ chắc chắn đe dọa đồng bằng, ta sẽ giam chân, cách Hà Nội 300 km (theo đường chim bay), một lực lượng tương đương với ba binh đoàn cơ động, tức là số quân chi viện chúng ta mới nhận được và nhờ nó ta mới có ưu thế so với Việt Minh. Hiện nay, cũng nhờ lực lượng ấy ta đang gây tổn thất cho chúng.

Một quyết định như thế sẽ có hậu quả rất nghiêm trọng và E.M.I.F.T. cần biết rõ điều này.

Lực lượng trên trên bộ Bắc Việt Nam

Ban Tham mưu - Tham mưu phó hành quân
Trung tá Denef

Phiếu

Phiếu này căn cứ trên những nhận định ban đầu được trình bày sau đây:

1. Gạo ở Điện Biên Phủ có thể cần để tiếp tế cho các đơn vị tác chiến ở hướng Thượng Lào, nhưng nó không thật cần thiết cho một chiến dịch kéo dài vài tháng trong vùng Tây Bắc.

- Lương thực đã có sẵn tại chỗ trên trục đường này hay có thể mang đến theo đường 41.

- Đồng ruộng ở Lai Châu, Tuần Giáo, M.pieng, v.v..

Việc chiếm đóng Điện Biên Phủ không ngăn được địch hoàn thành kế hoạch của chúng đánh lại Lai Châu, cũng không ngăn được địch quay sang đánh Điện Biên Phủ trong lúc vẫn đe dọa Lai Châu - sự đe dọa này (do chất lượng trung bình của các đơn vị ở đây) có thể làm sụp đổ Z.O.N.O.

Phải công nhận là dù Việt Minh hướng nỗ lực của họ về đâu (Lai Châu hay Điện Biên Phủ - ND), chúng ta cũng sẽ mất Lai Châu, nếu quả địch dùng quân chủ lực để làm áp lực.

2. Về các hoạt động hỗ trợ được dự kiến:

- Các lực lượng dùng chiến thuật du kích ở Sông Mã và đường 41 chưa đủ sức hoạt động trước một thời hạn dài (tối thiểu 1 tháng), nếu không có thể bị diệt hoàn toàn;

- Công tác phục vụ yêu cầu ở không quân đòi hỏi tiềm lực đáng kể: Đại khái khoảng ba phần tư phương tiện của Gatac Bắc, theo kinh nghiệm trước đây ở Vùng gần Châu Thổ.

3. Về bản thân cuộc hành quân chiếm Điện Biên Phủ, cần gạt bỏ dự kiến phối hợp một lực lượng thả dù với một lực lượng đi đường bộ từ Lai Châu.

Sự vận động của lực lượng từ Lai Châu[2] chắc chắn sẽ báo động Việt Minh; và chúng có khả năng chỉ trong vòng ba ngày điều đến Điện Biên Phủ hai hay ba tiểu đoàn của Trung đoàn 176 đang tác chiến ở Sông Mã và cả lực lượng địa phương.

Ta có thể phải đối đầu, ở Điện Biên Phủ hay trên đường mòn Pavie, với một phần hay toàn bộ lực lượng từ bốn đến năm tiểu đoàn, ngay lập tức hay trong một thời hạn rất ngắn.

Do đó cần chiếm Điện Biên Phủ một cách bất ngờ, và không dùng đến sự phối hợp với lực lượng đi đường bộ vì lực lượng này sẽ nhanh chóng bị ngăn chặn.

Vì vậy, cần cho 5 tiểu đoàn dù nhảy xuống Điện Biên Phủ cùng với một bộ chỉ huy và các khẩu pháo 75mm (lực lượng pháo duy nhất).

Ngày thứ nhất:

          - Sáng - bộ chỉ huy và 2 tiểu đoàn

          - Chiều - 1 tiểu đoàn và hàng tiếp tế

Ngày thứ hai: 2 tiểu đoàn và hàng tiếp tế

Chú ý: Không có vấn đề hậu cần đặc biệt. Huy động máy bay cần báo trước 10 ngày.         

4. Kể từ ngày 5 hay ngày 10 tháng 12, bộ chỉ huy Việt Minh có khả năng kéo về Điện Biên Phủ 9 tiểu đoàn chủ lực mà vẫn để
3 tiểu đoàn vây Lai Châu.

Về phần chúng ta, cần có 9 tiểu đoàn ở Điện Biên Phủ với một đơn vị pháo[3]. Chúng ta không thể tránh khỏi phải tăng cường như vậy để cứu lấy 5 tiểu đoàn đầu tiên mà chúng ta đã cắm ở đó.

Điều quan trọng là lực lượng tăng cường này cần đổ xuống Điện Biên Phủ trước khi lực lượng lớn của Việt Minh kéo đến. Do đó cần sửa lại sân bay không phải trong vòng 20 ngày - như dự kiến - mà trong 10 hay 15 ngày thôi, điều này có thể làm được với điều kiện tìm được đủ người lao động tại chỗ và bảo đảm công trường được an toàn.

5. Trong vụ này, F.T.N.V. mất đứt 2 tiểu đoàn cơ động (tiểu đoàn 2 và tiểu đoàn 3 lính Thái); ngoài ra sẽ phải để lại đó một phần các lực lượng đem lên từ Bắc Kỳ trong một thời gian.

Khó tính lịch cụ thể của việc rút bớt dần quân số, công tác này tùy tình hình diễn biến ra sao - tình hình cũng sẽ tác động đến nhịp độ công tác - và tùy sự phát triển các vấn đề Lào, hiện nay chưa có dữ kiện chắc chắn.

Tóm lại, F.T.N.V. sẽ chịu gánh nặng của việc chiếm đóng Điện Biên Phủ, đúng vào lúc địa bàn chủ yếu của các chiến dịch - như Tổng tư lệnh nhấn mạnh - vẫn sẽ là vùng châu thổ Bắc Kỳ.

Hoạt động này sẽ tốn lúc đầu là 5 tiểu đoàn dù và sau đó sẽ phải tăng lên 9 tiểu đoàn của Liên hiệp Pháp (tương đương 3 binh đoàn cơ động) trong một thời gian không thể xác định.

F.T.N.V. cũng sẽ phải chịu gánh nặng về phương tiện hỏa lực không quân và sẽ phải tiêu tốn vào đó phần lớn số phương tiện này.

Còn phải thêm vào đó các phương tiện vũ khí khác (đặc biệt là pháo) và các công tác phục vụ mà chúng ta đều biết rõ, gắn liền với các căn cứ không - bộ binh.

Trung tướng tư lệnh F.T.N.V., chưa nói đến việc tranh luận về hiệu quả thực hiện của kế hoạch dự kiến ở Điện Biên Phủ, không thể chấp thuận dễ dàng việc kế hoạch này sẽ phải tước đi một phần phương tiện của ông.

Ông cho rằng thật không hợp lý khi ta làm suy yếu lực lượng ở châu thổ đúng vào lúc tất cả các phương tiện, mà ta vừa tập hợp lại một cách khó khăn, cần tạo điều kiện cho ta chẳng những có thể phản ứng với một cuộc tấn công mạnh mẽ của địch, mà còn tiến hành chuẩn bị phản công. Trong công tác này, ông đặc biệt quan tâm đến các cuộc càn quét ở hậu phương khu vực bị đe dọa; cho đến nay ta vẫn chậm trễ trong các cuộc càn quét này vì không đủ quân số.

Hiển nhiên là rút bớt quân ở châu thổ sẽ làm lợi cho địch. Địch luôn luôn tính tương quan lực lượng và không thể loại trừ khả năng chiến dịch mùa thu của chúng ở Tây Bắc là một thủ đoạn chỉ nhằm làm chúng ta mất ưu thế về phương tiện châu thổ, đồng thời để chúng chiếm lấy Lai Châu với giá rẻ.

- Chiếm Điện Biên Phủ sẽ buộc trích một phần quan trọng từ các lực lượng ở miền Bắc Việt Nam, thế nhưng vẫn sẽ không bảo đảm giữ nguyên được vùng Lai Châu, vẫn cần theo dõi rất cẩn thận tình hình ở đây và tiến hành rút quân đúng lúc.

Để rút quân, chỉ có thể dùng hai đường:

- Đường không, nếu như Trung đoàn 17, hiện nay không còn gặp sức đề kháng đáng kể từ các khu du kích của ta, không tiến hành nhanh hơn cuộc hành quân về phía Lai Châu từ nay đến 15 tháng 11;

- Đường mòn từ Lai Châu đi Phong Sa Lỳ.

Trung tướng tư lệnh F.T.N.V. cần nêu rõ:

1. Ông nghi ngờ lập luận cho rằng việc Việt Minh chiếm giữ Điện Biên Phủ có liên quan đến hoạt động của chúng ở Lào; nhằm chuẩn bị cho một chiến dịch ở Lào, địch có thể xây dựng kho tàng ở bất cứ chỗ nào chúng muốn (ví dụ như vùng Sầm Nưa) kể từ đường 41, mà trong thời gian dài, ta không thể ngăn chúng sử dụng đường này.

2. Ông cho rằng, trong tương lai, sẽ có thể có dịp khác để chiếm Điện Biên Phủ cũng như Lai Châu bằng cách thả dù quân xuống. Thậm chí sẽ có cơ hội tốt hơn hiện nay khi đang có một tiểu đoàn Việt Minh ở Điện Biên Phủ và 3 tiểu đoàn khác ở gần đó; bởi chắc chắn là sau chiến dịch này địch sẽ mang Đại đoàn 316 về nơi đóng quân thường xuyên của nó.

*
*     *

Bất chấp ý kiến rõ ràng không tán thành mà trung tướng tư lệnh F.T.N.V. xin phép kính trình, nếu quyết định chiếm đóng Điện Biên Phủ vẫn được giữ nguyên, cần lưu ý Tổng tư lệnh về những thay đổi cần có so với dự kiến ban đầu, tức là:

- Cho 5 tiểu đoàn dù nhảy xuống mục tiêu.

- Dùng máy bay đưa đến Điện Biên Phủ thêm 4 tiểu đoàn nữa.

Cuộc chuyển quân đường không đến Điện Biên Phủ có thể thực hiện ngay khi phương tiện không vận cần thiết để thả dù cùng lúc 2 tiểu đoàn có thể được cấp cho Gatac Bắc nhờ sự chỉ đạo của ông và khi các binh đoàn cơ động đã quay về căn cứ, tức là khoảng 15 tháng 11.

Lực lượng trên bộ bắc Việt Nam
Ban tham mưu - tham mưu phó hậu cần
Trung tá Multrier

Phiếu

1. Việc chiếm đóng Điện Biên Phủ không thể ngăn cản hay chí ít là gây trở ngại đáng kể cho hoạt động của Việt Minh sau này ở Lào, bằng cách làm cho chúng không lấy được gạo trong vùng ấy.

Nhưng đến khi quân Việt hoạt động chống ta ở Lai Châu và Điện Biên Phủ, chúng có thể được tiếp tế qua đường 41 mà chúng ta sẽ không thể liên tục cắt đường này được.

2. Không thể chiếm Điện Biên Phủ bằng cách xuất phát từ Lai Châu, bởi ta cần đến 6 ngày trong khi quân Việt, khi được báo động, có thể mang quân đến ngay trong vòng ba ngày. Lúc đó cần có một hành động mạnh, cần huy động nhiều phương tiện và vũ khí trang bị nặng mà chúng ta không mang đến được.

3. Việc chiếm Điện Biên Phủ có thể tiến hành một cách bất ngờ. Nó cần đến: 2 tiểu đoàn dù vào ngày thứ nhất buổi sáng, 1 tiểu đoàn thứ ba vào ngày thứ nhất buổi chiều, 1 tiểu đoàn thứ tư vào ngày thứ hai.

Sẽ cần gửi thêm 1 tiểu đoàn thứ năm để sân bay được khôi phục trong vòng 10 ngày, đồng thời phòng thủ chống lại 3 tiểu đoàn Việt có thể can thiệp trong thời hạn ấy.

Các vấn đề hậu cần có liên quan có thể được giải quyết không có khó khăn lớn.

4. Để giữ được Điện Biên Phủ chống lại Đại đoàn 316, cần có quân số khoảng 9 tiểu đoàn và 2 đại đội pháo. Để đưa tất cả lực lượng ấy vào vị trí trước khi 316 đến, cần huy động toàn bộ nỗ lực của cả hàng không dân sự và quân sự; cần sử dụng được sân bay sau 10 ngày và cần chiếm Điện Biên Phủ một cách bất ngờ trong những ngày sắp tới (khoảng ngày 10 - 12 tháng 11).

5. Việc chiếm Điện Biên Phủ với lực lượng mạnh sẽ không ngăn được Việt Minh bao vây và tiêu diệt các lực lượng hiện có của Z.O.N.D., quân Việt có thể nhanh chóng chốt chặn giữa Điện Biên Phủ và Lai Châu một cách dễ dàng và làm cho hai chiến trường bị tách rời nhau.

6. Bởi vì không thể phòng thủ Lai Châu bằng bất cứ cách nào, cần rút bỏ lập tức bằng cách dùng máy bay chở về toàn bộ các đơn vị F.T.E.O[4] tiểu đoàn 2 Tabor, bộ tư lệnh Z.O.N.D. và tiểu đoàn 2 lính dù Thái.

Trung đoàn 301 có thể đến Phong Sa Lỳ.

Sẽ phải giải tán lực lượng bổ sung và lấy lại vũ khí của họ.

Thứ ba ngày 17 tháng 11

Bộ Tư lệnh các lực lượng trên bộ bắc Việt Nam
tham mưu trưởng

Biên bản họp

Nội dung

Cuộc hành quân Castor (chiếm Điện Biên Phủ)

I. Ngày 17 tháng 11 năm 1953, từ 16 giờ 30 phút đến 17 giờ 30 phút đã có cuộc họp tại Hà Nội, trong văn phòng tướng Navarre và do tướng Navarre chủ trì.

Trước đó, tướng Navarre đã nói chuyện riêng với tướng Cogny.

II. Trong cuộc họp này, tướng Navarre hỏi các tướng Basson, Dechaux và Gilles xem các vị ấy có ý kiến gì phản bác cuộc hành quân không vận chiếm Điện Biên Phủ, được đặt tên Castor, hay không.

Tất cả các vị tướng đều đồng lòng phản đối cuộc hành quân này, họ nêu những ý kiến phản bác về chiến thuật hoặc kỹ thuật.

Đặc biệt tướng Dechaux lưu ý là duy trì thêm một căn cứ không vận này nữa sẽ gây thêm gánh nặng cho tiềm lực về máy bay vận tải và vì thời tiết ở châu thổ và trên lòng chảo Điện Biên Phủ thường không giống nhau, ta chắc chắn sẽ gặp khó khăn trong việc bảo đảm tiếp tế đàng hoàng cho căn cứ ấy.

III. Tuy nhiên, tướng Navarre vẫn giữ quyết định thực hiện cuộc hành quân Castor và đưa ra các lập luận sau:

- Về chiến lược: Bảo vệ Lào.

- Về kinh tế: Nắm lấy nguồn gạo, nhất là trong lòng chảo Điện Biên Phủ.

Thứ sáu ngày 20 tháng 11

Điện mật mã của Navarre gửi Paris

Mật. Nơi gửi: Trung tướng Tổng tư lệnh. Vì Đại đoàn 316 chuyển quân lên Tây Bắc uy hiếp Lai Châu nghiêm trọng và có nghĩa là các khu du kích của ta trên vùng cao sẽ bị diệt trong thời gian ngắn, tôi quyết định một hoạt động nhằm vào Điện Biên Phủ, là căn cứ hành quân dự kiến của 316; tái chiếm Điện Biên Phủ còn có ý nghĩa bảo đảm an toàn cho Luông Phabăng; nếu không, trong vòng vài tuần nữa, Luông Phabăng sẽ gặp nguy cơ trầm trọng. Cuộc hành quân đã bắt đầu sáng nay với việc thả dù đợt đầu gồm 2 tiểu đoàn dù, vào 10 giờ 30 phút. Đợt hai gồm 1 tiểu đoàn được tăng cường bằng một bộ phận của 1 đội DKZ 75 đã nhảy dù hồi 15 giờ. Một cuộc đụng độ được ghi nhận vào buổi trưa tại trung tâm thị trấn đã kết thúc có lợi cho ta. Cuộc đổ quân bằng đường không sẽ được tiếp tục ngày mai để lập lại liên lạc đường bộ giữa Luông Phabăng và Điện Biên Phủ. Khi liên lạc được tái lập, Điện Biên Phủ sẽ được giữ bằng một lực lượng biệt phái hỗn hợp gồm các lực lượng của Bắc Việt Nam và Lào.

Trân trọng
NAVARRE

Thứ bảy ngày 21 tháng 11

Văn phòng chủ tịch hội đồng bộ trưởng
Tổng thư ký thường trực quốc phòng
Hội đồng quốc phòng
Ban Thư ký
Số 867/CDN

Tổng Thư ký Thường trực về Quốc phòng

Thư ký Hội đồng Quốc phòng

          Gửi

Ông marc jac quet,

Tổng trưởng tại Văn phòng Chủ tịch Hội đồng

Nội dung: Họp Hội đồng Quốc phòng

ngày 13 tháng 11 năm 1953

Tôi trân trọng chuyển đến ông những quyết nghị sau đây của Hội đồng Quốc phòng cuộc họp ngày 13-11-1953 liên quan đến vấn đề số B1.

Trình bày tình hình Đông Dương

Hội đồng Quốc phòng:

- Đánh giá tầm quan trọng của kết quả đạt được qua các chiến dịch gần đây ở Đông Dương, có lời khen ngợi Tổng tư lệnh và toàn quân.

- Cho rằng nếu muốn tăng cường thêm phương tiện quân sự của Liên hiệp Pháp cho chiến trường Đông Dương, sẽ phải làm suy yếu quá đáng lực lượng của ta ở châu Âu và Bắc Phi và hậu quả bất lợi cho sự suy yếu ấy sẽ nghiêm trọng đối với vị trí nước Pháp trên thế giới hơn là những kết quả có thể chờ đợi từ việc gửi thêm quân sang Viễn Đông sẽ làm cho vị trí của nước Pháp được thuận lợi hơn, quyết định giữ ở mức nêu trong chỉ thị ngày 11 tháng 9 năm 1953 về chi viện và thay quân. Chỉ thị này đã được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chuyển cho Tổng tư lệnh và do đó, Tổng tư lệnh sẽ phải điều chỉnh kế hoạch của mình cho phù hợp với phương tiện được cung cấp cho ông.

Tổng trưởng phụ trách quan hệ với các quốc gia liên kết có nhiệm vụ thông báo quyết nghị này cho Đại tướng Tổng tư lệnh và khẳng định lại với ông ta rằng:

- Mục tiêu của hoạt động của chúng ta tại Đông Dương là dẫn đối phương đến chỗ thừa nhận là họ không thể giành quyền quyết định quân sự.

- Cần tạo thuận lợi tối đa cho việc phát triển các lực lượng quân đội Việt Nam mà nghĩa vụ chủ yếu là tích cực tham gia công cuộc bình định các vùng ta đang kiểm soát, nhưng không vì vậy mà loại trừ vai trò của họ bên cạnh lực lượng viễn chinh.

Ký tên: J.

Thứ năm ngày 3 tháng 12

Tổng tư lệnh các lực lượng trên bộ,
trên biển và trên không ở đông dương
Bộ tham mưu liên quân và
các lực lượng trên bộ phòng ba

Chỉ thị

Về việc tiến hành các chiến dịch trong vùng tây bắc bắc kỳ

I. Thắng lợi của cuộc hành quân Castor đã cho phép ta tái chiếm Điện Biên Phủ và xây dựng ở đó một căn cứ không - bộ binh mà tầm quan trọng đã được nhấn mạnh trong các công văn số 856/3/0/TS ngày 2 tháng 11 và số 886/3/0/TS ngày 14 tháng 11. Theo nguồn tin đáng tin cậy, bộ chỉ huy tối cao của Việt Minh có vẻ vẫn nuôi hy vọng tiếp tục chinh phục xứ Thái và họ đang chuẩn bị đưa lực lượng quan trọng lên Tây Bắc.

Ngay từ bây giờ, một đại đoàn đã đủ sức hoạt động chống lại hai căn cứ Lai Châu - Điện Biên Phủ.

Khoảng cuối tháng 12, lực lượng lớn ấy có thể được tăng cường đáng kể bằng những đơn vị chủ lực của Việt Minh.

II. Để chống lại các dự án ấy của địch, tôi quyết định chấp nhận giao chiến ở Tây Bắc, trong điều kiện chung như sau:

1. Việc phòng thủ vùng Tây Bắc sẽ tập trung vào căn cứ không - bộ binh Điện Biên Phủ, căn cứ này phải được bảo vệ bằng mọi giá.

2. Chúng ta sẽ chỉ tiếp tục chiếm đóng Lai Châu khi nào những phương tiện hiện có cho phép ta bảo vệ căn cứ này mà không bị tổn thất. Trong trường hợp bị đe dọa nghiêm trọng, các đơn vị P.T.E.O. của vùng Tây Bắc (Z.O.N.O.), gồm các tiểu đoàn Tabor, các đơn vị Bắc Phi, bộ tham mưu Z.O.N.O. sẽ rút bằng đường bộ hay đường không về Điện Biên Phủ và việc phòng thủ xứ Thái trắng sẽ được giao cho các đơn vị bổ sung, tiểu đoàn 301 lính Việt Nam và đơn vị Thái trắng, hoạt động theo kiểu du kích.

Quyết định rút khỏi Lai Châu các đơn vị nêu trên sẽ tùy thuộc tướng tư lệnh F.T.N.V. (tức Cogny - ND).

3. Liên lạc đường bộ giữa Điện Biên Phủ và Lai Châu (cho đến khi các đơn vị ta rút đi) và với Lào - Mường Khoa sẽ được duy trì càng lâu càng tốt.

III. Cuộc chiến đấu sẽ do tướng tư lệnh F.T.N.V. điều hành, ông được sử dụng ở Tây Bắc các phương tiện sau đây:

[.....]

IV. Vì lý do địa bàn Tây Bắc ở xa và hậu cần Việt Minh có những vấn đề phải giải quyết, có lẽ trận đánh sẽ diễn ra như sau:

- Giai đoạn chuyển quân, các đơn vị Việt Minh và hàng tiếp tế của họ tiến lên Tây Bắc, giai đoạn này có thể kéo dài nhiều tuần.

- Giai đoạn tiếp cận và trinh sát, trong giai đoạn này các đơn vị trinh sát sẽ cố gắng xác định giá trị và các điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của ta và các đơn vị chiến đấu sẽ bố trí lực lượng và phương tiện. Giai đoạn này có thể kéo dài từ 6 đến 10 ngày.

- Giai đoạn tấn công kéo dài nhiều ngày (tùy phương tiện được sử dụng) và sẽ kết thúc bằng thất bại của cuộc tấn công của Việt Minh.

[.....]

V. Nhiệm vụ của lực lượng không quân:

1. Cho đến khi có lệnh mới, nhiệm vụ của các lực lượng không quân là yểm trợ lực lượng ta ở Tây Bắc, đây là nhiệm vụ ưu tiên, phải dùng phương tiện tối đa. Để thực hiện nhiệm vụ này, tướng tư lệnh không quân Viễn Đông sẽ tăng cường cho G.A.T.A.O. Bắc[5].

2. Trong toàn giai đoạn chuyển quân và tiếp cận, nỗ lực tối đa về yểm trợ hỏa lực sẽ nhằm vào các hoạt động riêng lẻ và các hoạt động này tập trung tấn công các cuộc chuyển quân[6] ngày và đêm và đường giao thông của Việt Nam đi về hướng Tây Bắc.

Những điểm cần tập trung phương tiện tối đa để tấn công là:

- Trên trục đường 13 và đặc biệt là đầu mối giao thông ở Yên Bái và vùng Tạ Khoa.

- Trên đường 41, vùng Cò Nòi và vùng Hát Lót.

3. Kể từ khi lực lượng Việt Minh đã vào vị trí chiến đấu, và cuộc tấn công sắp bắt đầu, ưu tiên dành phương tiện tối đa để trực tiếp yểm trợ các đơn vị Tây Bắc.

4. Về việc thu thập tin tức tình báo, phải theo dõi chặt chẽ cả ngày và đêm việc chuyển quân của các đơn vị lớn của Việt Minh.

- Ưu tiên theo dõi các đơn vị ở mặt Bắc châu thổ (308, 312, 351).

- Ưu tiên hai, sự chuyển quân của Đại đoàn 325 về hướng Trung Đông Dương.

5. Việc vận chuyển đường không đã được quy định riêng.

6. Nếu có địa bàn khác hoặc các đơn vị khác hơn là các đơn vị vùng Tây Bắc[7] xin yểm trợ của không quân, quyền quyết định thuộc về tôi.

Quy định cuối cùng này không liên quan đến các hoạt động phục vụ chiến dịch Ardèche.

Đại tướng navarre   Đã ký: navarre
p. a. Đại tá boulanger   Đã ký: boulanger

Sài Gòn,

Thứ sáu, ngày 1 tháng 1 năm 1954

đại tướng Navarre
tổng tư lệnh các lực lượng trên bộ,
trên biển và trên không ở đông dương

Gửi ông tổng trưởng tại văn phòng hội đồng bộ trưởng phụ trách quan hệ với các quốc gia liên kết

                                                                   Paris

Vào lúc chiến dịch Đông Xuân 1954 sắp bắt đầu, tôi thấy nhất thiết cần điểm lại tình hình, vì chiến dịch này sẽ có tầm quan trọng quyết định đối với diễn tiến tiếp theo của chiến tranh.

...

I. Kế hoạch chiến dịch của Việt Minh (phân tích sự phát triển của nó)...

Những nguyên nhân nào đã khiến đối phương từ bỏ kế hoạch ban đầu của họ và theo một kế hoạch mới, hoàn toàn khác và hoàn toàn mới ứng biến?

A. Nguyên nhân quân sự...

B. Nguyên nhân chính trị...

II. Khả năng của Việt Minh và của chúng ta

A. Chất lượng cao của các đơn vị Việt Minh.

B. Các phương tiện vật chất của quân đội Việt Minh đã tăng cường rất nhiều từ vài tháng nay.

C. Viện trợ Trung Quốc mang lại cho Việt Minh nhiều phương tiện mới.

D. Hỗ trợ chiến tranh của Việt Minh.

Nhưng sự hỗ trợ tốt nhất mà người chiến sĩ Việt Minh nhận được là sự hỗ trợ của các nhà lãnh đạo chính trị.

Họ đã thành công trong việc làm cho cả dân tộc tham gia chiến tranh...

Tình hình của chúng ta trái ngược (đáng buồn) với đối phương: Những người lãnh đạo mờ nhạt của các quốc gia liên kết cho đến nay đã tỏ ra không có năng lực (sic) đưa đất nước họ tham gia chiến tranh.

E. ... Từ toàn bộ những nhận định trên, kết quả là chúng ta phải chờ đợi chiến dịch sắp tới rất gay go.

Tôi đã luôn luôn nói thế. Bài thuyết trình của tôi trước Hội đồng Quốc phòng ngày 23 tháng 7 năm 1953 có đoạn sau đây:

"Dù sao, từ tháng 1 đến tháng 7, tôi sẽ phải đánh một trận rất gay go, trong điều kiện khó khăn, có thể có những thất bại lớn".

E rằng trận đánh này sẽ còn gay go hơn dự kiến của tôi.

Thật vậy, có nguy cơ tiềm lực địch tăng lên đáng kể do đợt "Tăng cường chi viện" của Trung Quốc mà tôi đã nói ở trên.

...

III. Triển vọng

A. Châu thổ

...

B. Trung Đông Dương

...

C. Vùng cao và Thượng Lào

... Hiện nay, tất cả cho ta cảm giác là địch quyết tâm tấn công mạnh vào Điện Biên Phủ với nhiều phương tiện đáng kể...

Nếu địch tấn công, ta có cơ may thành công nào?

Cách đây hai tuần, tôi còn đánh giá là 100% chắc thắng. Thật vậy, Điện Biên Phủ là một vị trí phòng thủ rất mạnh, có một sân bay rất tốt, với khả năng có thể xây thêm nhiều sân bay khác vào mùa nắng...

Như vậy là ta chấp nhận chiến đấu trên mảnh đất do ta chọn và được chuẩn bị tốt nhất chống lại một kẻ địch có những phương tiện mà ta biết cho đến khoảng ngày 15 tháng 12.

Nhưng, nay có nhiều phương tiện mới được đưa đến...

- Nếu những dụng cụ ấy quả thật có nhiều và nhất là nếu đối phương có thể đưa chúng vào hoạt động - tôi không còn có thể bảo đảm chắc chắn thắng lợi nữa.

Thật vậy, hiện nay đây trước hết là trận đánh của không quân và trận đánh này sẽ tiếp tục đến thời điểm quyết định.

... Thế nhưng, không quân ta rất yếu so với nhiệm vụ vô cùng to lớn mà nó phải đảm trách.

Không thể thực hiện giải pháp tiếp tục tăng cường hơn nữa cho Điện Biên Phủ vì số quân hiện nay đã là mức tối đa mà lực lượng máy bay vận tải của ta cho phép tiếp tế ở đó.

Vả lại, đưa thêm quân số lớn hơn nữa vào tình trạng nguy hiểm để bảo vệ Thượng Lào sẽ là trái với chỉ thị mà tôi nhận được từ Hội đồng Quốc phòng tháng 7 vừa qua.

...

Do đó, tôi cho rằng quân số đã tập hợp ở Điện Biên Phủ là món "tiền đặt" (trong canh bạc - N.D) mà ta có thể và cần phải chấp nhận để bảo vệ Thượng Lào và duy trì sự có mặt của ta ở vùng cao. Món "tiền đặt" này có thể đem lại số tiền lời rất lớn nếu ta thắng trận Điện Biên Phủ. Nó có thể mất một phần lớn nếu chúng ta thua trận này. Dù thế nào, Điện Biên Phủ cũng sẽ đóng vai một nơi thu hút và kìm chân địch, cho phép tránh đánh lớn ở châu thổ.

Mặt khác, tôi yêu cầu khẩn cấp tăng cường không quân vì, tôi xin nhắc lại, ta sẽ thắng hay thua là do không quân.

...

Như vậy có thể tóm tắt ý đồ của tôi như sau:

1. Tiến hành một trận đánh phòng ngự về chiến lược

A. ở châu thổ bằng cách giữ ở đó lực lượng tối thiểu cần thiết.

B. ở Trung Đông Dương (Trung Lào và Bắc Trung Kỳ) bằng cách hạn chế bước tiến của địch, rồi sau đó đẩy lùi và tiêu diệt tối đa các lực lượng Việt Minh, trong chừng mực có thể.

C. ở vùng cao và Thượng Lào. Nhưng không vượt quá quân số hiện có (sic).

2. Ngược lại, tấn công ở Nam và Trung Trung Kỳ để giải phóng vùng rộng lớn mà Việt Minh chiếm đóng giữ mũi Varelle và Tourance[8] có gần ba triệu dân.

Cuộc tấn công này vẫn luôn luôn là bộ phận chủ yếu trong kế hoạch mà tôi đã trình bày ở Hội đồng Quốc phòng hồi tháng 7 - sẽ kéo dài từ cuối tháng giêng đến tháng 7. Nếu nó thành công - và tôi đinh ninh sẽ dành cho nó phương tiện cần thiết, kể cả nếu chấp nhận thất bại ở chỗ khác - thì hè tới ta sẽ thực hiện được một "bản đồ chiến tranh" hoàn toàn cân đối được với tấm bản đồ mà ông Hồ Chí Minh có thể trưng ra, kể cả nếu ông ta toàn thắng các chiến dịch Thượng và Trung Lào.

Thật vậy, hai tấm bản đồ chiến tranh, kể cả trong trường hợp xấu nhất, sẽ cho thấy một Đông Dương bị cắt đôi ngang vĩ tuyến 16, 17 và 18 tùy theo Việt Minh tiến sâu đến đâu. Chúng ta sẽ làm chủ phía Nam với vài lõm Việt Minh trong hậu phương ta. Việt Minh sẽ làm chủ phía Bắc với, trong vùng của họ, một lõm rất quan trọng ở châu thổ, nơi ta có thể mạnh hơn họ.

...

Trong trường hợp chiến tranh tiếp tục, triển vọng có lẽ sẽ khác vào mùa thu 1954 vì lý do nhiều đơn vị có giá trị của quân đội Việt Nam sẽ tham chiến và phá vỡ cân bằng lực lượng.

Thứ bảy ngày 23 tháng 1

"Trích"

Chỉ thị riêng và mật của Tướng Cogny gửi chỉ huy trưởng G.O.N.O.

I. Trong những ngày sắp tới, cuộc chiến đấu có thể bước vào giai đoạn tích cực, địch có vẻ đã hoàn tất công việc chuẩn bị và có thể chuyển sang tấn công với nhiều phương tiện hùng mạnh.

Phải chấp nhận hoạt động địch sẽ diễn ra dưới hình thức những cuộc tấn công mạnh mẽ. Có lẽ sẽ tiến hành vào ban đêm thừa bóng tối và tái diễn cả ngày lẫn đêm. Mặc dù sẽ có những hoạt động đều khắp để nghi binh, địch sẽ nỗ lực thực hiện ý đồ phá hủy ngay từ đầu các cơ quan chỉ huy và các cứ điểm chủ yếu và vô hiệu hóa sự yểm trợ của không quân.

II. Nhiệm vụ của đại tá chỉ huy trưởng G.O.N.O. là bảo đảm giữ vững trung tâm đề kháng Điện Biên Phủ; và, tối thiểu là giữ bằng mọi giá hệ thống phòng thủ hạn chế gồm các cụm cứ điểm khu chỉ huy, khu đồi C, khu đồi D, sân bay Mường Thanh, Bản Kéo.

III. Nhằm mục đích ấy, ông có quyền sử dụng:

- Một ban tham mưu

- 3 Ban tham mưu binh đoàn

- 12 tiểu đoàn

- 1 chi đội xe M.24 có 3 tổ

- 2 đội pháo 105mm

- 1 dàn pháo 155mm

- 2 đại đội súng cối 120mm

- 2 đại đội công binh

- Các đơn vị dân quân.

IV. Đại tá chỉ huy trưởng G.O.N.O. sẽ điều hành hoạt động phòng thủ như thế nào để phát hiện và cản trở địch chuẩn bị tấn công, làm chậm lại việc địch tiếp cận trung tâm đề kháng và đặc biệt là hệ thống phòng thủ hạn chế nêu trên bằng cách cố gắng gây bất ngờ cho địch và phá hủy lực lượng, phương tiện tấn công của địch.

Trong trường hợp địch chiếm đóng được các vị trí của ta, sẽ phải tổ chức phản công để lấy lại các cứ điểm đã mất.

Thứ năm ngày 28 tháng 1

Điện của tướng Cogny gửi tướng Navarre (riêng):

Đại đoàn 308 bắt đầu chuyển quân. Hướng Tây Nam. Bộ phận tiền tiêu của đơn vị lớn này sẽ tiếp xúc với cán bộ hậu cần của Bắc Lào và Mường Khau.

Ký tên: COGNY

Thứ tư ngày 10 tháng 3

Một lần nữa, Navarre cảnh cáo Cogny là ông ta sẽ không được cấp thêm bất cứ phương tiện nào nữa cho châu thổ và đặt các phương tiện phòng thủ các căn cứ không quân dưới quyền ông ta. Ông ra lệnh tiến hành các hoạt động không quân trên đường 41 để gây trở ngại cho các phương tiện tấn công của địch. Hai tiểu đoàn dù sẵn sàng rời Xênô đi Hà Nội, nhưng họ sẽ chỉ nhận được lệnh hành quân trong trường hợp có tình hình nghiêm trọng; bởi vì họ ra đi sẽ ảnh hưởng đến diễn tiến của Atlante.

Thứ ba ngày 23 tháng 3

Thư số 44/CAB của đại tá De Castries gửi tướng Cogny

Từ tám ngày nay, lực lượng từ từ siết chặt vòng vây... Công tác xây dựng trận địa ngầm và giao thông hào tiến hành tích cực, bom pháo của chúng ta có vẻ không làm chậm bước tiến của họ (...). Các toán trinh sát của ta đều bị chặn lại sau một quãng ngắn và không chọc thủng được vòng vây. Liên lạc hàng ngày với Hồng Cúm ngày càng khó, phải tổ chức cả một cuộc hành quân mới đi tới được. Phải dự kiến Hồng Cúm sẽ bị cô lập (...). Từ hai ngày nay, một lực lượng phòng không trang bị nhẹ từng bước xâm nhập gần vòng ngoài hệ thống phòng thủ của ta.

(...) Với phương tiện mà tôi có, tôi đang huy động tất cả để ngăn cản ý đồ của địch. (...) Cho đến nay, hình như mọi sự can thiệp ấy đều không có hiệu quả rõ rệt (...). Trong lúc địch có khắp chung quanh lòng chảo một bao lơn tuyệt diệu để quan sát khiến họ trông thấy tường tận mọi hoạt động và cách bố trí của ta, thì tôi lại mù, tôi thiếu phương tiện trinh sát và quan sát đường không (...).

Địch có ưu thế về số lượng, bù đắp được tổn thất, giải tỏa được thương binh, trong lúc tổn thất của tôi, mà tôi ước tính là nhẹ so với địch, vẫn làm các đơn vị tác động. Giải tỏa thương binh và, ở mức cao hơn, bù đắp lại các đơn vị cho đủ quân số là việc ngày càng khó.

Tóm lại, phương tiện và khả năng của tôi hiện nay tròm trèm như hôm 18 tháng 3 sau khi kết thúc giai đoạn 1 của trận đánh, nhưng tôi lo chúng sẽ tiếp tục giảm, trong lúc, ngược lại, về phía địch, quyết tâm của họ không mảy may suy suyển.

Sau trận Him Lam và Độc Lập và tiểu đoàn 3 lính Thái bỏ cuộc, không chiến đấu đã làm tinh thần binh lính sa sút nghiêm trọng, nay đã đỡ, nhưng anh em rất nhạy cảm về chỗ tự thấy mình bị cô lập.

Trừ phi có yếu tố mới và hiện nay tôi không thể xác định rõ yếu tố đó là gì, hình thức ra sao, tôi cho rằng tình hình chỉ có thể ngày càng xấu đi mà thôi.

Không còn nghi ngờ gì nữa, khi nào thấy tình hình có lợi cho họ, địch sẽ phát động hoạt động cuối cùng, sau khi bổ sung đầy đủ dự trữ đạn pháo của họ.

Thứ tư ngày 24 tháng 3

Chỉ thị gửi đại tá De Castries

Trong thư số 44/Cab ngày 23 tháng 3 năm 1954, ông đã trình bày sự đánh giá tình hình Điện Biên Phủ và triển vọng theo ý ông.

Tuy đồng ý với ông về toàn bộ ý kiến đã trình bày, tôi vẫn muốn nhấn mạnh một số điểm mà tôi cho là căn bản trong việc tiến hành cuộc chiến đấu quan trọng mà ông được giao phó.

Ông phân tích tình hình đúng, nhưng cần bổ sung những thuận lợi sau.

Địch đã bị tổn thương nặng: họ gặp khó khăn trong việc bổ sung lại các đơn vị; công tác hậu cần của họ không đủ sức bảo đảm tiếp tế đạn dược và gạo.

Mùa mưa sắp đến sẽ làm hỏng đường giao thông của họ và bùn sẽ gây trở ngại cho việc phát triển công sự, hầm hào của họ.

Quân số của ông đã đạt trở lại mức ban đầu nhờ quân chi viện và quân bổ sung mà tôi đã gửi được cho ông.

Nếu ông lại bị tổn thất, mất cân bằng về quân số, tôi có thể gửi ngay cho ông thêm một tiểu đoàn dù nữa. Ngày nào địch bị tan rã hoặc bỏ cuộc vì mỏi mệt do sự đề kháng mạnh mẽ, tích cực của ông, tôi tin là có thể giao cho ông sử dụng binh đoàn không vận hiện là lực lượng dự bị của Tổng tư lệnh, để ông có điều kiện truy kích địch và giành thắng lợi.

Còn việc tiếp tế cho ông về thực phẩm, trang bị và đạn dược, chúng tôi sẽ luôn luôn bảo đảm được. Việc thể nghiệm thả hàng từ độ cao 1.500 m đã có kết quả tốt, bảo đảm cho tương lai.

Có lúc tình hình khí tượng không cho phép quan sát đường không và việc giải tỏa thương binh vẫn gặp nhiều nguy hiểm lớn, nhưng Mường Sài đã được tăng cường cả về Morane và trực thăng, thêm vào đó là Đacôta bay đêm, nên ông được bảo đảm khá chắc chắn về các khoản chủ yếu kia. Tất nhiên, vấn đề hạ cánh còn phức tạp. Cần phải giải quyết cả bằng cách gây bất ngờ và bằng sức mạnh (vô hiệu hóa pháo địch). Cần chuẩn bị chu đáo và thường xuyên điều chỉnh, hoàn thiện phương án.

Hỏa lực không quân ngày càng tỏ ra có hiệu quả hơn, tôi chờ đợi nhiều từ những thể nghiệm đang tiến hành về việc dội bom napan ồ ạt bằng C.119 và Đacôta cũng như việc liên tục tấn công pháo địch.

Như vậy, còn xa lắm địch mới nắm được con bài quyết định bảo đảm thắng lợi cho họ.

Để cản trở các ý đồ của địch, ông đề nghị một loạt biện pháp mà tôi hoàn toàn tán thành: Ngày 22 tháng 3, việc tiêu diệt hơn một đại đội Việt Minh ở bắc Hồng Cúm chứng tỏ phản ứng của ông rất tốt.

Tôi chắc chắn ông nghĩ rằng những biện pháp ấy cần được tiếp tục mở rộng.

Địch chuẩn bị hoạt động của họ rất lâu dài và tỉ mỉ. Cũng như khi tấn công đồn của ta, địch chỉ hành động khi hoàn toàn đầy đủ thông tin và chắc thắng, đó là một chỗ yếu của họ mà ta cần khai thác. Phải làm rối loạn việc chuẩn bị trận địa của họ bằng mọi phương tiện chiến thuật và kỹ thuật, phải đánh lạc hướng tình báo địch bằng cách thường xuyên điều chỉnh và ngụy trang, ngụy tạo tỉ mỉ tổ chức phòng thủ của ông (đặc biệt, tôi nghĩ đến việc bố trí pháo ở nhiều vị trí khác nhau).

Như vậy, ông sẽ đẩy lùi cuộc tấn công cho đến lúc mùa mưa làm họ không tấn công được nữa.

Để tránh bị bóp nghẹt, nhiệm vụ hàng đầu của ông là chống lực lượng phòng không, đặc biệt là phòng không bằng vũ khí nhẹ, làm thế nào để khỏi tốn kém lực của không quân vào chuyện đó. Đây chủ yếu là vấn đề bắn đạn cầu vồng, đối với mục tiêu này là đặc biệt thích hợp. Nhưng ông cũng cần đánh rộng ra để làm bọn pháo thủ quá táo bạo và bọn bộ binh quá hăng hái ấy phải tháo chạy. Những cú đánh rộng ra ấy được yểm trợ bằng hỏa lực đủ loại để bảo vệ một cách chặt chẽ.

Đề phòng mùa mưa sắp tới, ông đã chuẩn bị từ lâu việc dời lên chỗ khô ráo những vị trí có thể bị ngập lụt. Do tình hình mới và những khả năng cũng như bất lợi của địch, việc dời trọng tâm của phân khu trung tâm sang tả ngạn sông Nậm Rốm sẽ dẫn đến việc mở rộng vị trí của ông về hướng Đông, tức là làm chủ một tuyến tiền tiêu và một loạt trạm quan sát trên các đỉnh cao hiện do địch kiểm soát.

Trong trường hợp quyết định tấn công bằng lực lượng mạnh trước khi rút lui hoặc bố trí lại cho phù hợp với mùa mưa, ông biết rằng ông cần phải giữ toàn vẹn các vị trí của mình.

Khả năng chủ động và hiệu suất tối đa của pháo là sức mạnh chủ yếu sẽ cứu ông. Về mặt này, vị trí đặt pháo cần được bảo vệ tối đa (cần xây hầm cho pháo bắn từ công sự sườn ở Hồng Cúm) và khả năng ném trang bị về phía Hồng Cúm vào giờ chót là một con chủ bài rất quý của ông.

Cần chuẩn bị vững chắc một cuộc phản công sử dụng lợi thế của ông về pháo và không quân (chiến dịch kiểu Vénus), nếu được, gắn với những cuộc phản công đánh trước của bộ binh, những cuộc phản công lập tức, được chuẩn bị từ trước bởi các lực lượng dự bị tại chỗ được giấu kín tới giờ chót, những chướng ngại vật đặt rất sâu có gài nhiều mìn và giăng bẫy, kết hợp với hệ thống phục kích có hiệu quả, có như thế, ông sẽ thắng được trận đánh phòng thủ.

Tôi hết sức nhấn mạnh rằng lực lượng dự bị của ông phải sẵn sàng: dù có những khó khăn mà tôi biết rõ, tôi tính chúng phải lên đến hai tiểu đoàn và nếu được, đạt đến ba tiểu đoàn ở khu trung tâm.

Cuối cùng, rồi sẽ mở màn giai đoạn khuếch trương chiến quả, ngay lập tức bằng phương tiện của ông, sau đó với lực lượng chi viện không vận đã dự kiến.

Rõ ràng là cuộc chiến đấu khắc nghiệt này đòi hỏi lực lượng dưới quyền ông, cấp chỉ huy cũng như binh sĩ, đều phải có tinh thần hết sức vững vàng, bất chấp mọi thử thách. ảnh hưởng cá nhân của ông có tác dụng vô giá. Ông phải làm cho mọi người đánh giá đúng mức tầm quan trọng của cái được thua trong trận này: Nó là toàn Đông Dương và còn xa hơn thế nữa.

Vì thế, ông sẽ phải thắng.

Ông sẽ làm cuộc tấn công của địch phải hoãn lại, ông sẽ thắng trận đánh phòng thủ và sẽ giải vây cho Điện Biên Phủ. Lúc đó ông sẽ phát huy thắng lợi hay chí ít, ông có thể giảm bố trí phòng thủ của ông và được thay quân, quân đội dưới quyền ông sẽ rất xứng đáng được như vậy.

Ký tên: Cogny

 

Thứ năm ngày 25 tháng 3

Tướng Navarre trả lời Cogny số 72/gene/cc

1. Tôi ghi nhận nguyện vọng của ông không kéo dài thời hạn công tác sau khi chiến dịch hiện nay kết thúc. Vả lại, nguyện vọng này trùng hợp với quan điểm cá nhân của tôi.

2...

3. Tôi thấy không cần tiếp tục tranh luận về việc lực lượng đã cấp cho ông trong chiến dịch này có đủ hay không đủ. Lập trường của tôi về vấn đề này không thay đổi.

4. Trong tình huống giả thiết mà ông gợi ra, và tôi vẫn hy vọng vững chắc là nó sẽ không xảy ra, tức là Điện Biên Phủ thất thủ, tôi sẽ tùy tình hình mà hành động. Như tôi đã nói miệng với ông, tôi sẽ tìm cách xây dựng lực lượng dự bị và sử dụng chúng tùy tình hình chung. Ông có thể chắc chắn trong giả thiết ấy, việc duy trì các vị trí chủ yếu của ta ở châu thổ, như từ xưa đến nay, vẫn là một trong những mối quan tâm chính của tôi.

Thứ hai ngày 5 tháng 4

Điện của Tướng Cogny gửi chỉ huy trưởng g.o.n.o.

Nhiệm vụ của không quân chống các trận địa pháo địch thường xuyên bị ông chuyển sang mục tiêu khác. Chỉ có ông phán xét thứ tự ưu tiên và tôi chắc chắn rằng mọi sự chỉ đạo của ông đều có ý thức. Tuy nhiên tôi lưu ý ông về sự mất năng suất của số bom đặc biệt chống pháo mà lượng hàng cung ứng rất ít và về cuộc tấn công đã bắt đầu lại bị ngắt quãng khiến các mục tiêu pháo có điều kiện lẩn tránh. Trong chừng mực có thể dự kiến tình hình, ông nên báo trước là ông không cần chống pháo trong thời gian nào đó.

Thứ hai ngày 12 tháng 4 năm 1954

Thư của Cogny gửi đại tá chỉ huy trưởng công tác tiếp tế

Hiện nay C.119 thả hàng ban ngày ở độ cao hạn chế được máy bay tiêm kích bảo vệ. Nhưng tình hình khí tượng lúc này khiến cho máy bay bảo vệ có khi không cất cánh được, trong lúc C.119 lại bay được, cho nên mất khoảng từ 12 đến 15 chiếc mỗi lượt bay.

Nếu tình hình khí tượng sẽ ngày càng tồi tệ hơn trong những ngày tới và không thể tìm được giải pháp thực sự có giá trị khi thả dù ban đêm (ghi chú: có trăng, súng phòng không địch tiếp tục hoạt động), tôi thấy chỉ còn một khả năng: thả hàng ban ngày từ trên cao như đối với C.47.

Điều này chắc chắn sẽ tạo thêm công việc cho các xưởng xếp dù của ông, bởi vì sẽ phải chuẩn bị mỗi ngày khoảng 2.000 chiếc dù nhỏ với thiết bị rơi chậm.

Trong tình hình này, tôi hân hạnh yêu cầu ông cho thi hành mọi biện pháp cần thiết nhằm mục đích ấy. Về phần mình, về phương tiện này, ngoài việc cung cấp thiết bị hỏa pháo, tôi chỉ có thể đóng góp cho ông những phương tiện cần thiết và nhân công thông thường, phương tiện vận chuyển và bốc dỡ hàng.

Tuy nhiên, tôi cho rằng nếu thể nghiệm thành công việc thả dù những thùng hàng một tấn rơi chậm sẽ hỗ trợ rất nhiều cho các đại đội tiếp tế của ông.

Cuối cùng, tôi nhấn mạnh là dù sao đi nữa không thể gạt bỏ vĩnh viễn việc thả dù ở độ cao hạn chế, dù là đêm hay ngày, đề phòng trường hợp đến lượt phương thức mới lại sẽ không thực hiện được vì lý do thời tiết. Thật vậy, hiện nay không thể ngừng tiếp tế cho G.O.N.O. dù chỉ một ngày.

Chỉ thị cho cuộc hành quân "condor"

(Tóm tắt)

Bởi vì Việt Minh đã bị tổn thất nghiêm trọng cả về số lượng và chất lượng nên tình hình cho phép ta hình dung một cuộc hành quân có mục tiêu là:

Trong giai đoạn một, buộc bộ chỉ huy Việt Minh phải đối phó với hướng chiến đấu mới, làm giảm thế chủ động của họ.

Trong các giai đoạn sau, có sự can thiệp của một binh đoàn bên ngoài có khả năng, hoặc giải vây cho G.O.N.O. hoặc tạo điều kiện cho cuộc tổng phản công nhằm diệt một bộ phận lực lượng chủ lực Việt Minh hay buộc họ rút quân, hoặc đón G.O.N.O. thoát ra nếu không còn đề kháng được nữa.

Giai đoạn 1

Hoạt động do lực lượng ở Lào tiến hành. Một binh đoàn gồm bốn tiểu đoàn sẽ được đưa đến giữa Mường Khau và Pak Luông, có nhiệm vụ diệt hoặc làm tan rã các lực lượng Việt Minh ở phía nam sông Nậm Hu: và kể từ 20 tháng 4 tiến về Điện Biên Phủ qua ngã H. Nga Na Song.

Giai đoạn 2

Sẽ có lệnh mới.

Giai đoạn này gồm việc tiến về H. Nga Na Song để đón một binh đoàn dù gồm ba hay bốn tiểu đoàn, một đơn vị ĐKZ 75 và một đại đội công binh. Toàn bộ lực lượng sẽ do chỉ huy trưởng binh đoàn dù lãnh đạo.

Giai đoạn 3

Ngay sau khi tư lệnh hành quân thấy có đủ phương tiện cần thiết, ông sẽ can thiệp để hỗ trợ G.O.N.O. Ông sẽ bắt đầu bằng việc chiếm lấy đèo Đá Vôi giữa Tây Chang và bản Nà Ti.

Giai đoạn 4

Từ đèo Đá Vôi trở đi, sẽ có chỉ thị sau.

Các phương án khác.

Nếu không nhảy dù được xuống điểm dự kiến, ta sẽ nhảy dù trong lòng chảo ở phía nam Hồng Cúm, hoặc phía nam lòng chảo.

Chính tướng Cogny sẽ là Tổng chỉ huy cuộc hành quân vào thời điểm do Navarre quy định và sẽ bảo đảm hậu cần.

Cuộc hành quân sẽ mang tên Condor. Phương án khác vào giai đoạn mang tên Pivert.

Tướng Cogny gửi Navarre một phiếu nghiên cứu liên quan đến việc cho một binh đoàn dù nhảy dù xuống vùng Điện Biên Phủ và yểm trợ một binh đoàn gồm 4 tiểu đoàn.

Sẽ cần 115 Đacôta hay 61 C.119 để thả dù binh lính, 54 Đacôta và 28 C.119 để thả dù đạn dược và thực phẩm.

Binh lính sẽ nhảy dù ngày đầu, ngày thứ hai là thả hàng.

Quân số: Binh đoàn dù 2.500 quân.

Cộng 3.000 quân của các tiểu đoàn Lào.

Hàng tiếp tế cho họ: 60 tấn.

Nhu cầu không quân: 24 Đacôta hay 11 C.119 thay phiên nhau.

Ngày đầu sẽ phải tạm gác việc tiếp tế cho G.O.N.O.

Sau đó sẽ cần thả dù 280 tấn hàng trong nỗ lực tiếp tế không vận.

Sẽ cần có tình hình khí tượng tốt.

Hiện nay mỗi ngày cần 1.750 chiếc dù, mỗi chiếc mang 100kg. Sau này sẽ cần 6.000 chiếc mỗi ngày và sẽ cần đến 70.000 chiếc dù mỗi tháng. Thế mà hiện ở Hà Nội chỉ có 35.000 chiếc. Sẽ phải tăng cường các xưởng sửa chữa.

Kết luận: Theo số liệu, vấn đề có thể giải quyết được, nhưng vì lý do tình hình khí tượng sẽ ngày càng xấu và tiềm lực về C.119 bị giảm, hiện nay có vẻ không thực hiện được cuộc hành quân này.

Tháng 5, trời mưa 12 ngày ở châu thổ với 200 mét khối nước.

Thứ năm ngày 15 tháng 4

16 giờ 20 phút

(Tóm tắt cô đọng)

Chỉ thị đặc biệt của tổng tư lệnh về việc sử dụng không quân trong trận Điện Biên Phủ

Thứ nhất: Bởi vì địch gặp khó khăn về hậu cần và do mùa mưa đến, ta cần trả đũa, tìm cách bóp nghẹt khối chủ lực Việt Minh bằng hoạt động của không quân với phương tiện tối đa.

Thứ hai: Do đó, ưu tiên về không quân như sau: Hỏa lực.

Trường hợp thứ nhất. Địch không tấn công tập đoàn cứ điểm.

- Ưu tiên 1 là bảo vệ tuyến bay vận tải chống phòng không. Tấn công có hệ thống các đường giao thông, phương tiện vận tải và kho tàng.

- Ưu tiên 2: Chống các trận địa pháo.

- Ưu tiên 3: Yểm trợ trực tiếp, hạn chế, dành cho những trận phản công đặc biệt có hiệu quả, nhằm những mục tiêu do G.O.N.O. chỉ định.

Trường hợp thứ hai. Địch tấn công tập đoàn cứ điểm hoặc G.O.N.O. tấn công.

- Ưu tiên 1: Yểm trợ trực tiếp với phương tiện tối đa.

- Ưu tiên 2: Bảo vệ tuyến bay vận tải.

Thứ ba: Nguyên tắc sử dụng

Tuyệt đối cần tìm cách hoạt động ồ ạt. Hoạt động được tổ chức và tiến hành ở cấp Gatac Bắc. Do đó, chuyển nhiệm vụ các chuyến bay do Torri Rouge đặc biệt, trừ khi yểm trợ trực tiếp cho G.O.N.O. trong trường hợp địch tấn công tập đoàn cứ điểm hoặc chính G.O.N.O. tấn công.

Thứ tư: Phối hợp hỏa lực

G.O.N.O. cần sử dụng hỏa lực mặt đất để vô hiệu hóa phòng không địch. Đặc biệt lưu ý chỉ huy trưởng G.O.N.O. về việc cần hạn chế sử dụng đạn hàng ngày ở hoạt động ngăn chặn các cuộc tấn công của địch. Yểm trợ hoạt động tấn công của ta. Chống phòng không. Cogny.

Thứ sáu ngày 16 tháng 4

9 giờ 45 phút

Tổng hợp chỉ thị của gatac bắc v/v tiếp tế cho Điện Biên Phủ

Tiếp tế cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ là nhiệm vụ của không quân.

Tự vệ chống phòng không là điều chủ yếu và bắt buộc. Đã có biện pháp.

Thứ nhất: Ưu tiên dùng máy bay ném bom các vị trí phòng không đã xác định hay khả nghi.

Thứ hai: Bảo vệ trên không máy bay tiêm kích trong quỹ đạo từ 6.000 đến 8.000 bộ. Nếu tình hình khí tượng không thuận lợi, dùng B.26 thay vì tiêm kích.

Thứ ba: G.O.N.O. phải tham gia tối đa bằng pháo và súng cối vào việc diệt hỏa lực phòng không. Đặc biệt dùng bom khói khi bay (để ngụy trang - ND), nhưng với điều kiện khí tượng thuận lợi và có sự đồng ý của chỉ huy sở. Lưu ý rằng ban đêm chỉ có G.O.N.O. có khả năng bảo vệ việc nhảy dù.

Thứ tư: Trong trường hợp không thể thả hàng tử tế, tốt hơn nên mang hàng về. Yêu cầu các tổ lái C.119 thông báo loại hàng cho G.O.N.O. quyết định chấp nhận nguy cơ đến đâu tùy theo loại hàng.

Thứ năm: Yêu cầu S/G. M.M.T.A thử thả hàng bằng phương tiện P.C.I.A. Nhấn mạnh phương pháp này có những bất tiện.

Thứ sáu ngày 23 tháng 4

Mật mã, mật, emift gửi ftnv*

* Ban tham mưu Đông Dương của các lực lượng Trên bộ gởi các lực lượng Trên bộ Bắc Việt Nam.

Căn cứ vào thư số 87/Cab/s của văn phòng Tổng Thư ký thường trực Bộ Quốc phòng. Nội dung: Mưa nhân tạo. 150 giỏ than hoạt tính và 150 giỏ đồ dằn đã được gửi từ Paris ngày 24 tháng 4 bằng máy bay. Sẽ gửi bằng đường hàng không ra Hà Nội ngay sau khi nhận được.

Điện số 05/01 của tướng Cogny

1. Nhịp độ tiêu hao quân ở G.O.N.O.: tổn thất trung bình mỗi ngày từ 14 đến 20 tháng 4: 120; ngày 21 và 22: 150.

2. Còn lại tổng cộng 300 quân tình nguyện lê dương có chứng chỉ (nhảy dù).

3. Quân số của G.O.N.O.: Khoảng 8.500 (người mạnh khỏe và bị thương nhẹ) bề ngoài có vẻ ít giảm sút, song số lượng người bị thương nhẹ đã trở lại chiến đấu từ đầu đến nay chỉ gần 2.000. Tất cả đều mệt mỏi, các đơn vị ưu tú nhất đã bị thử thách nhiều nhất.

4. Cứ điểm 206 bị mất trong đêm 22, 23. Sẽ mở cuộc hành quân ngay hôm nay để giành lại cứ điểm này sau khi không quân can thiệp. Castries đã đưa vào đây lực lượng dự định cuối cùng có giá trị và dự kiến cuộc hành quân sẽ tổn thất lớn. Do đó, yêu cầu thả dù một tiểu đoàn lê dương.

5. Tiểu đoàn 2, trung đoàn 3 bộ binh lê dương không dùng được sau vụ quốc lộ 5 ngày 21 tháng 4. Tiểu đoàn 2, bán lữ đoàn 13 lê dương và tiểu đoàn 1, trung đoàn 3 bộ binh lê dương tình nguyện. Nhưng tiểu đoàn 2 bị tiêu hao và rất mệt mỏi sau các cuộc hành quân của "binh đoàn 4", còn tiểu đoàn 1 đóng chốt ở mặt Bắc. Xin nhắc những nhận xét của Sauvagnac và những kết luận của tôi ngày 21 tháng 4.

6. Còn lại giải pháp thả dù 1 tiểu đoàn của binh đoàn dù (G.A.P.) và sẽ tái bổ sung cho G.A.P. bằng một tiểu đoàn từ Pháp sang. Xin đặt vấn đề cuộc hành quân Condor...

Thứ bảy ngày 24 tháng 4

Điện của tướng Navarre

1. Tôi chia sẻ quan điểm của ông về tình hình Điện Biên Phủ.

2. Tôi biết tình hình gay go ở châu thổ, nhưng tôi không đánh giá nó hay hơn và không chắc chắn là Điện Biên Phủ thất thủ sẽ ảnh hưởng đến châu thổ nghiêm trọng hơn là phần còn lại của Đông Dương. Tình hình đang gay go, căng thẳng ở khắp nơi vì lý do Việt Minh tổng tấn công. Tình hình thời Thống chế de Lattre không liên quan gì đến tình hình hiện nay.

3. Xin ông tin chắc rằng tôi đã thông báo cho Chính phủ tình hình chính xác nhìn từ quan điểm toàn diện của Đông Dương chứ không chỉ từ quan điểm Bắc Kỳ.

4. Đồng ý với ông về cái lợi nếu ta huy động lực lượng không quân đáng kể, xin ông tin rằng tôi không ngừng hoạt động nhằm mục đích ấy nhưng ông cũng thừa biết là quyết định không tùy thuộc tôi.

5. Tôi cũng chia sẻ quan điểm của ông về kết quả mà ta nên chờ đợi từ cuộc hành quân Condor với quân số hiện có và ông cũng biết rõ như tôi rằng đó là quân số tối đa mà ta có thể bảo đảm yểm trợ bằng đường hàng không. Sắp tới, tôi sẽ cho ông biết quyết định của tôi về vấn đề này.

6. Trong điều kiện hiện nay, tôi thiên về hướng cho phép ông thả dù thêm một tiểu đoàn sau khi đã cho nhảy dù 300 lính lê dương còn lại, nếu diễn biến tình hình G.O.N.O. vẫn yêu cầu. Tôi sẽ quyết định vào ngày mai hay ngày kia, sau khi ông kiểm điểm tình hình cho tôi biết.

Trả lời của tướng Cogny

Tôi không hề nghi ngờ gì về việc ông đã thông tin cho Chính phủ theo quan điểm toàn diện của Đông Dương, chứ không phải chỉ là quan điểm Bắc Kỳ. Chính để giúp ông bổ túc thông tin ấy mà tôi tha thiết muốn khẳng định ý kiến riêng mà tôi tin là khác với ý ông trên mấy điểm quan trọng:

1. Tính gay go của tình hình Bắc Kỳ và sợ rằng còn phát triển thêm. Xin xem lại những văn thư gần đây của tôi, tôi không nhắc là ông chấp nhận điều ấy ở mức độ giống như tôi.

2. Khi tính chất gay go trong tình hình các vùng lãnh thổ khác ngang nhau, cần ưu tiên cho Bắc Kỳ. Tôi nhắc lập trường của Thống chế de Lattre là về điểm này.

Điều phối lại lực lượng Đông Dương để hình thành khối cơ động tại châu thổ, theo tôi là cơ may duy nhất để cứu Điện Biên Phủ bằng hoạt động trên bộ. Ngoài tác dụng quân sự còn có tác dụng tâm lý rất quan trọng đối với hội nghị Genève; và nó sẽ bù đắp được cho tác hại do việc giảm bớt vị trí của ta và từ bỏ các cuộc hành quân trên các vùng lãnh thổ khác. Hơn nữa, trong trường hợp Điện Biên Phủ thất thủ, khối cơ động ấy sẽ bảo đảm giữ châu thổ, vị trí mà tôi cho là sống còn đối với Đông Dương và chính yếu trên bình diện thế giới.

Tôi hoàn toàn hiểu rõ là ông muốn cố hoạt động mạnh mẽ của không quân cho Điện Biên Phủ nhưng, như chính ông nhấn mạnh, ông không có quyền quyết định, ngược hẳn với điểm trên kia. Thế nhưng, kéo dài thời gian hiện nay hết sức nghiêm trọng đối với việc bảo toàn Điện Biên Phủ.

Điện của Tổng tư lệnh (số 668) 22 giờ 20 phút

Yêu cầu của ông trả lời gấp những câu hỏi sau đây, mà tôi cần để có những quyết định khẩn cấp:

1. Cho biết ý kiến của ông xem Điện Biên Phủ có khả năng kéo dài độ bao lâu trong trường hợp có hoặc không có chi viện, giả định là địch tiếp tục chiến thuật hiện tại, không tiến hành tổng tấn công.

2. Ông có ủng hộ tăng cường cho Điện Biên Phủ không?

3. Nếu có, tăng cường bằng những tiểu đoàn dù hay lực lượng lê dương tình nguyện biệt phái?

4. Ông có còn ủng hộ cuộc hành quân Condor không, mặc dù ông đã tỏ ý dè dặt về mức độ giảm áp lực cho Điện Biên Phủ? Nếu không, xin cho biết lý do. Tôi nói rõ chỉ có thể thực hiện Condor với sự tham gia của binh đoàn dù (G.A.P.).

Chủ nhật ngày 25 tháng 4

Trả lời của Cogny

1. Tôi đánh giá Điện Biên Phủ đề kháng được từ hai đến ba tuần nếu có chi viện, với điều kiện địch tiếp tục chiến thuật hiện nay mà không phát động tấn công. Nếu ngừng chi viện bây giờ, thời hạn sẽ chỉ được tám ngày, vì lý do suy sụp tinh thần.

2. Trả lời ở phần 5.

3. Gửi binh tình nguyện trong vòng một tuần, sau đó gửi một tiểu đoàn dù hay lê dương.

4. Condor hạn chế nhưng ích lợi; cần bắt đầu không chậm trễ.

5. Tôi trả lời câu 2 của ông:

Kéo dài thời gian có lợi gì, hay nói cách khác, mục đích cần đạt là gì?

Tôi hoàn toàn bác bỏ giả thiết chỉ đơn thuần gia tăng giá trị đạo lý của sự hy sinh. Chỉ cái lợi duy nhất là bảo vệ đến cùng danh dự quân nhân bằng cách chi viện Điện Biên Phủ đến giờ phút chót sẽ có quá nhiều nguy cơ bị mất trong sự tan rã chung tiếp theo đó. Cần phải, hoặc bảo đảm có cái gì bù lại cụ thể, hoặc đạt được ngừng bắn và dù thực hiện khả năng nào trong hai khả năng trên, cũng phải làm trước khi Điện Biên Phủ thất thủ.

Kéo dài sự đề kháng của G.O.N.O. cần cho phép có hành động quyết định để cứu Điện Biên Phủ hoặc ít nhất là sắp xếp lực lượng ta thế nào để khỏi mất các vị trí chủ yếu ở Bắc Kỳ do hậu quả của Điện Biên Phủ.

Châu thổ không chỉ có ưu tiên về tầm quan trọng chiến lược ở mức quốc tế và còn phải ưu tiên vì hậu quả của Điện Biên Phủ là các đại đoàn Việt Minh chiến thắng quay về và ở đây có phản ứng dữ dội của một vùng người đông như kiến.

Tôi đã nhiều lần nhắc lại đề nghị này với ông vào các ngày 22, 23 và 24 tháng 4.

Tôi yêu cầu quyết định những điều này một cách hết sức khẩn cấp, tôi biết rằng một trong hai quyết định này không tùy thuộc ông. Các quyết định trên nhằm cứu Điện Biên Phủ trong bước 1 và châu thổ trong bước 2. Tôi giữ nguyên lập trường của mình.

Thứ hai ngày 26 tháng 4

Trả lời của tổng tư lệnh điện số 679

Tôi trả lời đoạn 5 trong công điện số 01/01 của ông. Nếu tôi hiểu đúng, ông cho rằng việc tăng cường cho Điện Biên Phủ chỉ đáng làm, nếu như sự kéo dài đề kháng cho phép chắc chắn về kết quả thuận lợi.

Tôi không chia sẻ quan điểm ấy và tôi cho rằng kể cả danh dự quân nhân và hy vọng, dù không chắc chắn, về một kết quả thuận lợi cũng đáng để hy sinh thêm. Thế mà, có thể hy vọng kết quả thuận lợi do có hội nghị Genève, hội nghị có thể đưa đến hoặc là ngừng bắn, hoặc là Mỹ can thiệp trong trường hợp (hội nghị) thất bại. Do đó, tôi quyết định kéo dài tối đa sự đề kháng ở Điện Biên Phủ.

Để kéo dài đề kháng, ông đề nghị tập hợp khối cơ động lớn ở châu thổ. Tôi thấy rõ làm như vậy sẽ có lợi cho châu thổ trong trường hợp giả thiết nghiêm trọng mà ông hình dung trở thành sự thật. Nhưng các giả thiết ấy không chắc chắn và xa vời. Những phản ứng của "vùng người đông như kiến" chỉ đơn thuần là giả định, còn các đại đoàn Việt Minh chỉ có thể quay về can thiệp ở châu thổ sau thời hạn từ 1 tháng đến 6 tuần sau khi Điện Biên Phủ thất thủ.

Ngược lại, tôi coi hoàn toàn là do ảo tưởng việc dùng lực lượng cơ động lớn mà ông hình dung là có lợi cho Điện Biên Phủ. Theo tôi nghĩ, chắc đó là cuộc hành quân Phủ Doãn mà ông đã lập phiếu gửi cho tôi.

Thế nhưng tôi ghi nhận hai điều:

1. Theo chính ông thú nhận, cuộc hành quân ấy không mang lại sự ủng hộ tinh thần nào cho tập đoàn cứ điểm.

2. Nó cũng không ảnh hưởng gì đến việc tiếp tế gạo và sẽ chỉ tác động đến tập đoàn cứ điểm vào khoảng 20 tháng 5, tức là qua khỏi thời hạn mà ông cho là cầm cự được.

3. Bản thân cuộc hành quân ấy có kết quả hết sức không chắc chắn, bởi dự án của ông chỉ bảo đảm những hoạt động cách quãng trên tuyến đường giao thông Việt Minh; vả chăng, tuyến đường này có thể dời lên phía Bắc, mục tiêu duy nhất có giá trị, như chính ông thừa nhận hồi tháng 12, là Yên Bái, mà chúng ta không với tới được.

4. Cho là ta có cắt đường giao thông đi nữa, thời gian cắt đường cũng ngắn, bởi vì, từ chính sự nghiên cứu của ông cũng rút ra khả năng ta gặp ở J.10, 12 hoặc có thể là 18 tiểu đoàn địch ngay trên chính đường giao thông của ta. Như thế sẽ là tái bản cuộc hành quân Lorraine.

Vả lại, không thể tập hợp khối cơ động ấy mà không đưa đến thảm họa trên phần còn lại của Đông Dương. Vì thế, hiện nay không đặt vấn đề ấy được.

Chỉ trong trường hợp những giả thiết mà ông hình dung trở thành khả năng thực sự, tôi mới đồng ý hy sinh một bộ phận của Đông Dương cho châu thổ, nếu đó cũng là ý kiến của ông Tổng ủy viên, là người chịu trách nhiệm về phòng thủ chung nhìn từ góc độ chính trị - quân sự. Từ đây đến đó, đối với châu thổ, ông phải hoàn thành nhiệm vụ với phương tiện hiện có, vấn đề bảo toàn là cái chủ yếu.

Ngày 27 tháng 4 năm 1954

Trả lời điện của tướng Cogny
điện 04.01

1. Hân hạnh lưu ý ông là tôi không bao giờ nói việc tăng cường cho Điện Biên Phủ chỉ có cơ sở nếu như kéo dài đề kháng cho phép chắc chắn kết quả thuận lợi.

2. Tôi nhắc lại và nói rõ quan điểm của tôi:

Mục đích cần đạt không thể chỉ là giá trị đạo lý của sự hy sinh.

Tôi nghĩ rằng ông không vì vậy mà nghi ngờ về việc danh dự quân nhân vẫn có giá trị cao quý nhất đối với tôi. Nhưng, tăng cường lợi ích tinh thần bằng cách kéo dài đề kháng, nhờ chi viện đến cùng, có quá nhiều nguy cơ bị mất tất cả trong sự tan rã chung sẽ tiếp diễn sau khi Điện Biên Phủ thất thủ nếu như thời hạn kéo dài không được bù đắp cụ thể, trong điều kiện ấy, sẽ có lợi cho việc bảo vệ danh dự quân nhân hơn, nếu như ta đạt được ngừng bắn trước.

Do đó, tôi yêu cầu thời gian ta kéo dài phải được bù đắp.

Về mặt đó, riêng tôi không tán thành những "hy vọng" mà ông nói đến, các hy vọng ấy thành hiện thực quá muộn sẽ làm chúng ta rơi vào tình hình xấu rất nghiêm trọng.

Vì thế, tôi chỉ dựa vào mấy khả năng sau đây, có được do sự kéo dài đề kháng.

a. Có hành động quyết định để cứu Điện Biên Phủ (hành động ồ ạt bằng không quân và hoạt động trên bộ ở phía Bắc châu thổ).

b. ít nhất là sắp xếp lại toàn bộ lực lượng để tránh cho các vị trí chủ yếu ở Đông Dương khỏi bị mất do hậu quả của Điện Biên Phủ.

Thứ năm ngày 29 tháng 4

Điện của Navarre

Hôm nay tôi chỉ trả lời đoạn 3, tức là hoạt động tấn công ở Phủ Doãn. Trước hết, ông lưu ý là cuộc tấn công ấy không hề do ông đề xuất, mà ông đã nghiên cứu theo lệnh tôi, trong số những khả năng khác, sau cuộc họp khi tôi triệu tập ông. Tôi hoàn toàn giữ nguyên quan điểm của mình, vả chăng quan điểm này là kết quả của chính những nhận xét của ông, là cuộc tấn công ấy sẽ không hề cắt được đường giao thông của Việt Minh. Để cắt được đường, phải lên tận Yên Bái, bởi vì địch có thể dùng lộ trình xe đi được qua Thủ Yên Quảng - Nam Yên - Ngọc Trí - Vũ Khê. Vả lại, không thể tập hợp phương tiện mà ông cho là cần thiết trong thời hạn chấp nhận được mà không hy sinh những vị trí chủ yếu trong phần còn lại của Đông Dương.

Điện của Cogny gửi Navarre

Các bức điện ngày 24 và 26 của tôi vẫn chưa được trả lời. Kết quả thả hàng và người xuống G.O.N.O. ngày 28 tháng 4, đêm 28 và ngày 29 xuống Điện Biên Phủ là con số không, xuống Hồng Cúm được 22 tấn: Tình hình cực kỳ căng thẳng về lương thực và đạn bộ binh. Chỉ có thể thả hàng bằng C.119 ở độ thấp, tất cả các phương tiện khác đều phá sản vì tình hình khí tượng hiện nay. Ngoài ra, tình hình này có thể tái diễn ngày càng nhiều hơn. Vấn đề bây giờ là sự tồn tại của G.O.N.O. Hân hạnh xin quyết định của ông và xin phép nhấn mạnh là yêu cầu hết sức cấp bách.

Thứ sáu ngày 30 tháng 4

Điện số 1467 của Tổng tư lệnh

Chỉ có thể gửi thêm một tiểu đoàn dù chi viện cho Điện Biên Phủ khi có lệnh mới của tôi, tùy theo quyết định về vấn đề Condor và trong trường hợp không có cuộc hành quân này.

Báo cáo của đại tá Nicot

"Tổng số người nhảy dù xuống Điện Biên Phủ từ 14 tháng 3 đến 5 tháng 5 lên tới 4.362 trong đó có khoảng 3.000 vào ban đêm. Những chuyến nhảy dù này được thực hiện trong điều kiện đặc biệt khó khăn tại những địa bàn có lực lượng phòng không của quân phiến loạn hoạt động, trong đêm đen, trong một lòng chảo rộng từ 4 đến 6km, dài 15km, từ độ cao thấp hơn các dãy núi chung quanh.

Tình hình khí tượng thường là không thuận lợi, cọc tiêu không thấy rõ, nhất là ở Hồng Cúm, sự luân phiên trực máy vô tuyến ở Điện Biên Phủ không rõ ràng và một phần người nhảy dù hoàn toàn không được huấn luyện khiến vào giờ chót họ không chịu nhảy, tất cả đã dẫn đến tình trạng nhiều khi phải chở một phần người nhảy dù quay trở về căn cứ, dù đã có nhiều lượt bay qua lại trên địa bàn quy định".

Thư số 79/gene/cc/ts của tướng Navarre gửi Cogny

Tôi được biết về nhiều bức điện của thông tin viên báo chí từ Hà Nội trình bày tình hình quân sự dưới góc độ bi quan rõ ràng là quá đáng.

Những bức điện ấy chỉ có thể gây hoang mang cho những người được đọc và là mối đe dọa nghiêm trọng đối với tinh thần binh sĩ. Chúng biểu thị không khí chủ bại đang ngự trị hiện nay tại Hà Nội, mà tôi đã nhận được nhiều dấu hiệu cho thấy có không khí ấy.

Đáng buồn thay, mọi nguồn tin đều cho biết là không khí ấy bắt nguồn từ giới thân cận với ông và bộc lộ qua những lời lẽ không thận trọng đã phát biểu với báo chí hay với các nhân vật khác.

Cũng có những tiết lộ không kín đáo, ảnh hưởng đến bí mật hành quân. Những tiết lộ này thường cũng hình như chỉ có thể xuất phát từ những người chung quanh ông.

Tôi nhắc ông nhớ, không những nghĩa vụ hàng đầu của người chỉ huy trong lúc khó khăn là tự mình nêu gương kỷ luật và bình tĩnh, mà người chỉ huy còn phải đòi hỏi điều đó ở thuộc cấp của mình.

Còn đối với báo chí, ông vừa có quyền vừa có bổn phận phải ngăn cấm họ công bố những thông tin có tác dụng báo tình hình cho địch và không được để họ công khai nêu là lấy tin từ ông hay từ cấp dưới của ông mà không được ông đồng ý.

Tình hình tôi vừa lưu ý ông đòi hỏi phải được nhanh chóng khắc phục. Ông phải có biện pháp cần thiết và tôi coi ông là người chịu trách nhiệm về việc ấy.

Công văn của đại tá Bastiani, tham mưu trưởng của Cogny

Ông lưu ý rằng vấn đề liên quan đến sinh mạng của 8.000 người và danh dự của lực lượng viễn chinh.

Vấn đề thật sự mà ta vẫn chưa đề cập đến là vấn đề ra khỏi lòng chảo Điện Biên Phủ. Có thể ra bằng lực lượng mạnh hoặc bằng cách lẻn ra từng toán nhỏ.

Thế nhưng, vì đội quân đồn trú đã kiệt sức, vì tính chất đất đai, hệ thống bố trí và quân số của địch, tôi cho rằng việc thoát ra đằng nào cũng trở thành cuộc tháo chạy cuống cuồng, hỗn loạn và chỉ có một vài người thoát được.

Cho đến nay, những người bảo vệ Điện Biên Phủ đã chiến đấu vẻ vang, họ được toàn thế giới tự do khâm phục. Chúng ta không có quyền bôi bẩn sự vinh quang ấy.

Do đó, tôi tuyên bố kiên quyết chống lại việc thực hiện một dự án như vậy.

Điện của ông Bidault gửi ông Maurice Schumann

Tôi trả lời điện số 226 của ông.

Tôi ngạc nhiên về lời lẽ mà hình như ông Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đã dùng, nhân lời kêu gọi mà tôi đã thay mặt Chính phủ nhiều lần nêu với Hoa Kỳ.

Tôi giao cho ông làm người ta hiểu, với lời lẽ gượng nhẹ cần thiết, rằng tôi thấy việc người ta sơn phết lại lịch sử sau khi sự kiện xảy ra là điều không phải phép đến mức nào.

Thứ ba ngày 4 tháng 5

Điện của Cogny gửi Castries

Nghiên cứ việc rút bỏ (Điện Biên Phủ)

Tổng tư lệnh ra lệnh nghiên cứu và chuẩn bị cuộc hành quân rút bỏ G.O.N.O. có thể xảy ra, được đặt tên Albatros.

Thứ nhất: Tướng Cogny sẽ xác định xem có cần và có tốt không nếu ta rút bỏ. Để cho chỉ huy trưởng G.O.N.O. chủ động về phương thức và chọn thời điểm kể từ ngày mà ta quy định cho ông ấy.

Thứ hai: Bố trí ngăn chặn từ xa của địch có vẻ yếu hơn trong vùng Nam Đông Nam. Do đó, hướng rút chung sẽ là hướng nam theo sông Nậm Nưa cho đến Mường Nhạ, tiếp theo là thung lũng sông Nậm Hiếp và Nậm Nu; cũng có thể theo hướng Mường Sơn và Cánh Đồng Chum.

Thứ ba: Vừa cầm chân lực lượng tối đa của Việt Minh trong vùng Sốp Nao, chỉ huy trưởng lực lượng Lào với phương tiện được chi viện, đồng thời có nhiệm vụ giải tỏa tối đa một hành lang an toàn trong thung lũng sông Nậm Hiếp kể từ Mường Ngòi và Bản Tà Khan. Ngoài ra chỉ huy trưởng lực lượng Lào cần hình thành vùng đón quân với những phương tiện của một binh đoàn cơ động can thiệp trong vùng Mường Sơn. Chỉ huy trưởng G.O.N.O. sẽ được thông báo về lịch hành quân của lực lượng trên bộ ở Lào (F.T.L.). Việc vận chuyển quân và bố trí lực lượng này không thể hoàn tất trước 20 tháng 5.

Thứ tư: Trong trường hợp thực hiện cuộc hành quân này, chỉ huy trưởng G.O.N.O. cần tính trước mọi biện pháp để bảo vệ tinh thần binh sĩ và chăm sóc thương binh để lại tại chỗ, đặc biệt là bằng cách giữ lại bên họ một vị chỉ huy quân sự, bác sĩ trưởng và tất cả nhân viên y tế cần thiết. Sẽ để lại phương tiện truyền tin cho bác sĩ trưởng để liên lạc với Cơ quan Y tế tại Hà Nội.

Thứ năm: Ngoài ra, tối thiểu cần hủy chiến xa, đại bác, tài liệu mật và mật mã, thiết bị vô tuyến.

Thứ sáu: Yêu cầu chỉ huy trưởng G.O.N.O. cho biết kế hoạch hành quân dự kiến để vượt qua vòng vây và tiếp tục rút quân cũng như nhu cầu mọi mặt của ông ta. Về phương diện này, cần hình thành tại Điện Biên Phủ lực lượng dự trữ lương thực và thuốc men đủ dùng trong ba ngày cho nhân viên và thương binh để lại tại chỗ. Ngoài ra, số quân rút đi cần được cấp cho mỗi người ba ngày lương thực với khẩu phần tối thiểu.

Thứ bảy: Tất nhiên là cho đến khi có lệnh mới, chỉ huy trưởng G.O.N.O. vẫn có nhiệm vụ đề kháng tại chỗ mà không có tinh thần rút lui. Ngoài ra, thiếu tướng chỉ huy trưởng G.O.N.O. cần lưu ý tính chất rất mật của chỉ thị này, cần được chuẩn bị một cách hết sức kín đáo. COGNY.

Thứ năm ngày 5 tháng 5

Dành riêng cho tướng De Castries

Chiều: Công điện không số của ông ngày 5 tháng 5.

I. Đồng ý về hoạt động trên các hướng khác nhau tùy tình hình mỗi lúc. Với khoảng cách xa gần khác nhau, cần tìm về các hướng và vùng được chỉ định trong công việc 01/01 của tôi ngày 4 tháng 5 và tập trung về đó để được lực lượng Lào bảo vệ và tiếp cận.

II. Tất nhiên là tôi hoàn toàn tin cậy ông. Để tôi có điều kiện quyết định kịp thời ủng hộ sự chủ động của ông tùy theo diễn biến tình hình.

III. Không cần nhấn mạnh là hiện nay nhiệm vụ vẻ vang của ông vẫn là kéo dài đề kháng tại chỗ, sự đề kháng này có giá trị vô cùng quý báu về phương diện mở ra nhiều triển vọng. Rất thân ái. COGNY.

Thứ sáu ngày 7 tháng 5

11 giờ 15 phút

Bức điện này dành cho cứ điểm Hồng Cúm (nhưng không đánh đi được)

Tất nhiên là tôi để cho ông chủ động quyết định thực hiện Albatros. Cho tôi biết các ý định của ông. Hãy yêu cầu tôi tất cả những gì ông thấy có ích. Nếu ông mất liên lạc với G.O.N.O. ông ở dưới quyền chỉ huy trực tiếp của tôi.

COGNY

12 giờ 55 phút

Dành riêng cho tướng De Castries

Quy định về truyền tin (trong cuộc hành quân Albatros).

Thứ nhất: Nếu được, liên lạc theo hệ thống an toàn F.T.N.V. và F.T.L., dùng mã số cấp cứu chuyển vị kép và chìa khóa của các khối mật mã 76, chỉ có các khối này được giữ lại (không bị hủy - ND). Ông tùy ý chọn tín hiệu, hoặc tín hiệu nội bộ của G.O.N.O. hiện nay hoặc tín hiệu cố định dự kiến sẵn trong tư liệu dành riêng. Trong thông điệp mã hóa đầu tiên, hãy nói rõ gửi cho cấp có thẩm quyền nào.

Thứ hai: Về liên lạc với bộ phận còn lại tại Điện Biên Phủ, giữ hệ thống C.18 liên lạc công khai.

Thứ ba: Máy bay của bộ tư lệnh thường xuyên nghe tin trên hệ thống channel 16, tần số 51 mêgaxich, nếu channel 16 bị nhiễu, chuyển sang channel sau, cách 4 số, tức là 20, rồi 24... Máy bay yêu cầu dưới đất lắng nghe bằng tín hiệu 6 ngôi sao xanh. Tín hiệu máy bay là TTH 25 cộng tiếp vĩ ngữ. Hệ thống liên lạc điện đài công khai theo chiều đất - máy bay. Thông điệp cô đọng theo chiều máy bay - đất. Sẽ gửi mã số biển tín hiệu đất - máy bay. Slidex nếu ông thấy có thể được bằng hệ thống quy định trong tư liệu dành riêng hay hệ thống khác của ông sẽ báo cho chúng tôi biết. COGNY.

Thứ bảy ngày 8 tháng 5

Nhật lệnh số 9 của Tổng tư lệnh

Sau 56 ngày chiến đấu liên tục, đội quân đồn trú tại Điện Biên Phủ do tướng De Castries chỉ huy đã phải ngừng chiến đấu vì họ phải chiến đấu một chống năm nên đã bị tràn ngập vì số lượng quân địch quá đông.

Sự hy sinh của họ không phải là vô ích bởi vì, trong vòng 5 tháng, 12 tiểu đoàn đã cầm chân và kìm chế hơn 30 tiểu đoàn Việt Minh, cứu Thượng Lào khỏi bị địch chiếm và bảo vệ châu thổ Bắc Kỳ.

Những người bảo vệ Điện Biên Phủ, những chiến sĩ của các lực lượng Không quân và Không - Hải quân đã ghi vào lịch sử một trang sử thi tiếp theo những trang sử vinh quang nhất của quân đội ta. Họ đã mang lại cho lực lượng viễn chinh và quân đội Việt Nam một niềm tự hào mới và một lý do mới để chiến đấu, bởi vì cuộc đấu tranh của các dân tộc tự do chống chế độ nô lệ chưa phải đã chấm dứt ngày hôm nay.

Cuộc chiến đấu còn tiếp tục.

Ký tên: NAVARRE

 

 "Trận Điện Biên Phủ dưới con mắt người Pháp"của Jules Roy

do Bùi Trân Phương dịch, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 2002.

(Trích trong cuốn: Điện Biên Phủ - Trận thắng thế kỷ,

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 4-2014).

 



[1]. F.T.N.V. là tên gọi chính thức của lực lượng quân Pháp ở Bắc Kỳ, tư lệnh là Cogny.

[2]. Trong lúc đi từ Lai Châu đến Điện Biên Phủ cần 6 ngày (T.G).

[3]. Không nói rõ lấy từ đâu (T.G).

[4]. Force terrestres de l'Extrême-Orient (Lực lượng trên bộ Viễn Đông).

[5]. Thực tế việc tăng cường này đã được thực hiện (T.G).

[6]. Đặc biệt là các hoạt động vận chuyển bằng cơ giới (T.G).

[7]. Trừ trường hợp có tình thế khẩn cấp đặc biệt nghiêm trọng, đòi hỏi phải hành động lập tức.

[8]. Đà Nẵng (N.D).