Trang chủ 70 NĂM THÀNH LẬP QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM Võ Nguyên Giáp - một cuộc đời(*)

Võ Nguyên Giáp - một cuộc đời(*)

Hôm đó, trên phố phường Hà Nội nghèo khó, đầy xe đạp và cái tàu điện già nua thời thuộc địa để lại, tôi nghĩ rằng tôi sắp đến Cuộc hẹn với Lịch sử. Và cuối cùng, tuy cách dùng chữ của tôi hơi hoa mỹ, sự thật cũng gần đúng như thế. Tôi không nhớ chính xác chỗ hẹn lần đầu tiên ấy là chỗ nào, ngược lại, tôi vẫn nhớ như in trong tâm trí hình ảnh đầu tiên về Tướng Giáp đứng đợi tôi ở đầu cầu thang và đôi mắt tôi không thể rời khỏi bóng dáng ông trong khi tôi thong thả bước lên các bậc thang. Cuộc tiếp xúc đầu tiên đã diễn ra rất nồng nhiệt. Vị “Đại tướng chỉ tiếp được khoảng một tiếng” và tôi đã ở bên nhau ba tiếng đồng hồ. Việc mang hai danh nghĩa - nhà báo của tờ L’Humanité và nhà sử học chuyên nghiên cứu về chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất - rõ ràng đã giúp tôi rất nhiều.

1VNG1

Lễ kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ lần thứ 25 đó… rồi đến kỷ niệm lần thứ 50 cũng đã qua đi… Từ ba mươi năm nay, tôi đã gặp lại ông trong mỗi lần đến thăm Việt Nam - và cũng đã nhiều lần rồi -, chỉ có một ngoại lệ là gần đây vào tháng 1 năm 2010, ông không thể tiếp tôi vì đã yếu quá rồi ở cái tuổi ngót nghét một trăm...

Cứ mỗi lần được ông tiếp, tôi ghi chép hàng trang… hàng trang trong cuốn sổ tay. Cũng hoàn toàn tự nhiên nảy ra ý tưởng cho ra đời một cuốn sách về những cuộc trò chuyện với Tướng Giáp. Nhưng không dễ chút nào. Vị Đại tướng cũng như những người Việt Nam khác, những người cộng sản thường như vậy, không thích xưng “tôi” trong khi trò chuyện. Không phải là sự khiêm nhường giả tạo, khi ông khẳng định “chính quần chúng nhân dân đã làm nên Lịch sử”, là một nhà mácxít chân chính, ông tin vào điều ông nói ra. Ông không phải là người cha của Quân đội nhân dân Việt Nam hay sao? Không phải là người chiến thắng ở Điện Biên Phủ, không phải là nhà chiến lược trong cuộc chiến tranh chống lại đế quốc Mỹ? Chắc chắn là phải như thế.

Tôi đã phải năn nỉ để ông nhận lời tiếp chuyện tôi. Rồi sau đó, cũng phải đợi để ông cho phép công bố (…).

Trung thành với lời nói của mình, tôi đã đợi đến lúc thời gian cho phép…

(…) Tướng Giáp là một người rất ưa hoạt động nhưng tuổi cao, sức khỏe giảm sút dần, ông không có thì giờ đọc lại những bản ghi chép của tôi…

(…) Đó là một tượng đài của lịch sử thế giới đang nói chuyện với bạn đọc. Tất nhiên là cách phát biểu, thường hay được sử dụng nên đôi khi không đúng với ý nghĩa thật sự phải có. Nhưng chỉ cần vài giây suy nghĩ cũng thấy có người nào đã có thể hòa lẫn cuộc đời của mình với bao sự kiện lớn lao của lịch sử nhân loại ở thế kỷ XX, trong đó phần trọng yếu là thuộc lịch sử của Việt Nam!

Alain Ruscio

Trích trong cuốn Thế giới thương tiếc và ca ngợi Đại tướng Võ Nguyên Giáp,

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 4-2014

 



* Cuốn sách được Alain Ruscio biên soạn qua các cuộc phỏng vấn Đại tướng, từ năm 1979 đến 2008. Bản tiếng Pháp có tên là Vo Nguyen Giap, une vie, Nhà xuất bản Indes Savantes. Năm 2011 Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật đã xuất bản cuốn sách với tên Võ Nguyên Giáp - Một cuộc đời và tái bản nhiều lần sau đó.