Thị trường khoa học và công nghệ

Theo nghĩa hẹp, thị trường khoa học và công nghệ là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch, mua bán các sản phẩm, các dịch vụ khoa học và công nghệ. Theo nghĩa rộng, thị trường khoa học và công nghệ là toàn bộ các quan hệ mua bán các sản phẩm, dịch vụ khoa học và công nghệ được thực hiện theo những thể chế nhất định, gồm các quy tắc, cơ chế vận hành, các tổ chức dịch vụ thực hiện các hoạt động giao dịch, mua bán công nghệ, luật về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, kiểu dáng công nghiệp, về mua bán, nhượng quyền, chuyển nhượng các sản phẩm khoa học, bí quyết công nghệ,...

Để phát triển thị trường khoa học và công nghệ, đòi hỏi phải có thể chế, khuôn khổ pháp lý cho các hoạt động mua bán sản phẩm khoa học và công nghệ. Nhưng đồng thời, phải có những tổ chức sáng tạo khoa học và công nghệ có quyền tự chủ, các tổ chức dịch vụ tư vấn, thẩm định, đo lường, môi giới cho các giao dịch khoa học và công nghệ, có hệ thống doanh nghiệp phát triển có nhu cầu và khả năng tiếp nhận tiến bộ khoa học và công nghệ. Ngày nay, khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, nhiều sản phẩm khoa học có thể được áp dụng ngay, trực tiếp vào sản xuất, nhưng phần lớn là phải trở thành công nghệ thì phạm vi sử dụng mới được mở rộng, phổ biến.

Công nghệ theo nghĩa chung nhất, được hiểu là tri thức thể hiện dưới dạng các giải pháp, quy trình, bí quyết dùng để biến các nguồn lực thành sản phẩm. Ở Việt Nam, những đối tượng công nghệ mua bán, chuyển giao được quy định theo pháp luật, bao gồm: sáng chế bí quyết kỹ thuật, phương án công nghệ, quy trình công nghệ, giải pháp kỹ thuật, công thức, thông số kỹ thuật, bản vẽ, sơ đồ kỹ thuật, chương trình máy tính, thông tin kỹ thuật, giải pháp hợp lý hoá sản xuất.

Việc mua bán, chuyển giao công nghệ ở nước ta vẫn chủ yếu tập trung vào các công nghệ đã được thương mại hóa rộng rãi trên thị trường, có tính ổn định, gắn liền với thiết bị, máy móc và được thực hiện chủ yếu thông qua kênh nhập khẩu và đầu tư nước ngoài. Số lượng các công nghệ mới dưới dạng các sáng chế được mua bán còn rất ít.

Đại hội XII của Đảng đề ra nhiệm vụ: "Phát triển đồng bộ thị trường khoa học, công nghệ. Có cơ chế, chính sách phù hợp để đẩy mạnh thương mại hóa sản phẩm khoa học, công nghệ và phát triển sàn giao dịch. Tăng cường chuyển giao công nghệ, phát triển các tổ chức chuyển giao công nghệ, kết nối cung - cầu, kết nối thị trường trong nước với khu vực và thế giới gắn với bảo hộ sở hữu trí tuệ. Phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về khoa học, công nghệ, hình thành hệ thống các tổ chức dịch vụ khoa học, công nghệ"[1].

(Trích trong sách: Tìm hiểu một số thuật ngữ trong Văn kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng,

Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2016)

[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Sđd, tr.276.