Văn học mạng từ lâu đã không còn xa lạ với những ai yêu thích văn chương và sáng tác. Ngày nay, với internet, người viết có thể thoải mái đăng các tác phẩm của mình và tự mình tìm kiếm độc giả. Không cần một nhà xuất bản, nhà phát hành, truyền thông… mà chính tác giả sẽ đảm nhận tất cả các vai trò này. Chỉ cần bạn có tác phẩm, bạn sẽ có “đất” và có độc giả. Với môi trường “mở” và tự do như thế, văn học mạng sản sinh ra một lớp người viết trẻ. Họ nổi lên như một hiện tượng, có cộng đồng tác giả và độc giả riêng. Rồi từ sự “nổi đình đám” ấy trên thế giới ảo, họ bước ra ngoài đời thực cùng những cuốn sách in và được người đọc đón nhận...

van hoc mang qdnd

Một số tác phẩm văn học xuất bản trên mạng sau đó đã được in thành sách.

Ảnh: THANH LIÊM

Những cái tên đại diện cho làn sóng sáng tác trẻ ở Việt Nam có thể kể đến: Trang Hạ, Gào, Anh Khang, Hân Như, Phong Việt, Lê Ngọc Mẫn v.v.. Năm 2007, nhà văn Trang Hạ dịch truyện Trung Quốc “Xin lỗi em chỉ là con đĩ”, bản dịch tiếng Việt đăng trên weblog của chị trong thời gian đầu tiên đã thu hút hơn 2.000 lượt người xem mỗi ngày. Năm 2013, nhà thơ Phong Việt có tập thơ “Đi qua thương nhớ” đã lập kỷ lục xuất bản ở Việt Nam là bán được 10.000 bản. Năm 2014, nhà văn Anh Khang có cuốn “Buồn làm sao buông” bán chạy nhất Hội sách TP. Hồ Chí Minh với 40.000 bản…

Sự xuất hiện của nhiều cây bút trẻ mang đến không khí mới mẻ và đầy trẻ trung cho văn học mạng, đem lại nguồn tác phẩm dồi dào cho người đọc. Thực chất, chính cách hành văn trẻ trung và nội dung đánh trúng tâm lý người trẻ mà họ được đông đảo người đọc ủng hộ. Các cây bút trên mạng thực sự đã có đóng góp đáng kể vào việc thúc đẩy văn hóa đọc và sáng tác trên mạng. Tác giả trẻ Hân Như tâm sự: “Có thể nói, các diễn đàn văn học mạng là miền đất hứa cho những cây bút trẻ. Ở đó, họ dần dần khẳng định được bản thân mình trên con đường viết lách, với những khởi đầu tưởng chừng là ngọt ngào nhưng thực tế là vô số những chông gai và cạm bẫy. Ngay từ tựa đề, chúng ta cũng thấy đề tài mà các tác giả trẻ Việt Nam tìm đến rất đa dạng: Từ chuyện tình yêu tới tình cảm bạn bè, gia đình, chuyện ngoại tình, chuyện về giới tính thứ ba...

Tuy nhiên, sự đa dạng về số lượng đầu sách lại dẫn đến một tình trạng là chất lượng không đồng đều. Bên cạnh những tác phẩm có chiều sâu suy nghĩ, chứa đựng triết lý nhân sinh, được đầu tư kỹ lưỡng… thì còn rất nhiều tác phẩm được xuất bản chạy theo tính thị trường. Những tác phẩm nông về tư duy, hạn hẹp về vốn sống, thiếu hiểu biết về nhiều kỹ năng… đã kéo chất lượng của những tác phẩm đó xuống thảm hại. Nguyên nhân cũng bởi thời đại công nghệ thông tin làm cho tác giả trở nên nóng vội, muốn viết nhanh, thành công nhanh, thậm chí kiếm tiền nhanh… nên viết ẩu, viết vội…

Bên cạnh đó tồn đọng nhiều vấn đề mà chưa tìm ra được cách giải quyết một cách thấu đáo như: Việc xâm phạm bản quyền của các nhà văn trên môi trường internet diễn ra phổ biến, không thể kiểm soát, không dễ ngăn chặn nổi. Tâm lý sử dụng miễn phí, khai thác thông tin mạng vẫn còn khá thịnh hành ở Việt Nam, coi nhẹ luật bản quyền, lợi ích của chính người sáng tác. Đấy là những nguyên nhân khiến cho hiện tượng vi phạm bản quyền vẫn tràn lan.

Văn học mạng đem đến cho đời sống văn chương thêm nhiều màu sắc mới nhưng đồng thời nó cũng mang đến nhiều tác phẩm dễ dãi, nghiệp dư, thứ phẩm... Nhiều cây bút trẻ của văn học mạng chạy theo các đề tài thời thượng, khiến tác phẩm chỉ chú trọng vào chức năng giải trí và bản thân họ cũng không có ý thức theo đuổi sự nghiệp văn chương lâu dài. Tuy nhiên, dòng văn học này cần có những cái nhìn cởi mở và bao dung để tự nó phát triển, tự thanh lọc, “gạn đục khơi trong”, tự thời gian và công chúng sẽ cho biết đâu là các tác phẩm có giá trị.

ĐỖ THỊ NGỌC MAI

(Theo QĐND)